1
استادیار گروه اقتصاد برق و انرژی، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران.
2
دانشجوی دکتری مدیریت قراردادهای بینالمللی نفتوگاز، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
10.22034/es.2026.567517.1920
چکیده
حکمرانی انرژی شامل سه سطح سیاستگذاری، تنظیمگری و تصدیگری است که در کشورهای توسعهیافته دارای مرزبندی مشخص و نهادهای متولی مستقل هستند، اما در ایران تاکنون تفکیک وظایف و مسئولیتهای این سطوح بهصورت شفاف تحقق نیافته است. در برنامه هفتم پیشرفت نیزدر بند (الف) ماده 43 به تفکیک وظایف حاکمیتی از تصدیگری در حوزه انرژی، در بند (ث) ماده 48 به ضرورت تشکیل نهادهای تنظیمگر و در جزء (3) بند (الف) ماده 105 به تقویت نقش دولت در سیاستگذاری و تنظیمگری و کاهش تصدیگری اشاره شده است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش اسنادی انجام شدهاست و از روشتحلیل مضمون استفاده شده که با تحلیل احکام برنامه هفتم، پیشنهادهایی برای اصلاح ساختار حکمرانی انرژی کشور ارائه شد که این امر نوآوری این پژوهش محسوب میگردد.یافتهها نشان میدهد که در سطح سیاستگذاری، تقویت شورای عالی انرژی در کوتاهمدت، فراهمسازی زمینه تشکیل وزارت انرژی در میانمدت و ایجاد وزارت انرژی بهعنوان نهاد اصلی حاکمیتی در بلندمدت ضروری است. در سطح تنظیمگری نیز ایجاد نهادهای تنظیمگر مستقل در قالب مشاورهای و تدریجاً نیل به ساختارهای مشورتی تا نهادهای دارای دبیرخانه مستقل پیشنهاد میشود. همچنین در سطح تصدیگری، تمرکز امور اجرایی در شرکتها، اصلاح سازوکار انتخاب هیئتمدیره شرکتهای دولتی و ایجاد نهادی واحد برای مدیریت شرکتهای دولتی مورد تأکید قرار گرفته است. در مجموع، پژوهش بر ضرورت استقرار حکمرانی یکپارچه و تفکیک شفاف وظایف در بخش انرژی بهمنظور ارتقای کارآمدی، پاسخگویی و انسجام نهادی تأکید دارد. همچنین نتایج پژوهش بیانگر آن است که موفقیت اصلاحات حکمرانی انرژی، علاوه بر اصلاحات حقوقی و ساختاری، به مدیریت تعارض منافع، همراهسازی ذینفعان و توجه به ابعاد نهادی و اقتصاد سیاسی اصلاحات وابسته است.
عظیم زاده آرانی,محمد و رسولی امیرآبادی,مسعود . (1405). بایستههای اصلاح ساختار حکمرانی انرژی کشور در راستای برنامه هفتم پیشرفت. (e247936). فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی, 15(2), e247936 doi: 10.22034/es.2026.567517.1920
MLA
عظیم زاده آرانی,محمد , و رسولی امیرآبادی,مسعود . "بایستههای اصلاح ساختار حکمرانی انرژی کشور در راستای برنامه هفتم پیشرفت" .e247936 , فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی, 15, 2, 1405, e247936. doi: 10.22034/es.2026.567517.1920
HARVARD
عظیم زاده آرانی محمد, رسولی امیرآبادی مسعود. (1405). 'بایستههای اصلاح ساختار حکمرانی انرژی کشور در راستای برنامه هفتم پیشرفت', فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی, 15(2), e247936. doi: 10.22034/es.2026.567517.1920
CHICAGO
محمد عظیم زاده آرانی و مسعود رسولی امیرآبادی, "بایستههای اصلاح ساختار حکمرانی انرژی کشور در راستای برنامه هفتم پیشرفت," فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی, 15 2 (1405): e247936, doi: 10.22034/es.2026.567517.1920
VANCOUVER
عظیم زاده آرانی محمد, رسولی امیرآبادی مسعود. بایستههای اصلاح ساختار حکمرانی انرژی کشور در راستای برنامه هفتم پیشرفت. راهبرد اقتصادی. 1405;15(2):e247936. doi: 10.22034/es.2026.567517.1920
