فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

مدل‌سازی عوامل راهبردی تغییر رویکرد هلدینگ‌های اقتصادی به سمت اقتصاد دانش‌بنیان؛ مورد مطالعه: بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار؛ عضو هیات علمی گروه مدیریت عملیات و بهره وری دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران
2 کارشناسی ارشد معارف اسلامی و مدیریت صنعتی دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران
3 دانشیار؛ عضو هیات علمی گروه مدیریت عملیات و بهره وری دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران
4 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و مدیریت بازرگانی دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران
چکیده
امروزه یکی از جهت گیری‌های توسعه‌ای در بسیاری از صنایع، حرکت به سمت پیاده‌سازی رویکرد دانش‌بنیان است و به عنوان دغدغه‌ای اساسی محسوب می‌گردد از سوی دیگر هلدینگ‌های اقتصادی، دارای ظرفیتی قابل توجه در توسعه صنعتی و اقتصادی کشور هستند لذا تغییر رویکرد حاکم این هلدینگ‌ها به سمت اقتصاد دانش‌بنیان می‌تواند امری راهگشا تلقی شود. پژوهش حاضر با روش تحقیق آمیخته به شناسایی و مدل‌سازی عوامل راهبردی تغییر رویکرد هلدینگ‌های اقتصادی جهت حرکت در مسیر اقتصاد دانش‌بنیان پرداخته است. گردآوری داده از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی و همچنین مصاحبه‌های اکتشافی انجام شده و به منظور طبقه‌بندی مضامین مستخرج از روش تحلیل مضمون استفاده شده است، همچنین جهت مدل‌سازی و سطح‌بندی این مؤلفه‌ها از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری استفاده شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد هشت مؤلفه در پنج سطح قابل دسته‌بندی است که در سطح اول مؤلفه انگیزش کارکنان و کار تیمی قرار می‌گیرند؛ سطح دوم به مؤلفه‌های منابع مالی سازمان و نظام جذب و ارتقای نیروی انسانی اختصاص می‌یابد، دو مؤلفه نظام حقوق و دستمزد  نیروی انسانی و ارزش‌های شرکتی، سطح سوم را شکل می‌دهند و در نهایت مؤلفه‌های تیم مدیریت ارشد شرکت‌ها و تیم مدیریت ارشد سازمان به عنوان سطوح چهارم و پنجم انتخاب شدند. نتایج پژوهش حاضر می‌تواند به عنوان دست‌مایه تغییر سیاست‌ها و رویکردها در هلدینگ‌های اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


افجه، سیدعلی‌اکبر و مرادی، محسن (۱۳۸۸). مدل مدیریت عملکرد در اماکن متبرکه؛ (مورد مطالعه: آستان قدس رضوی). مدیریت فرهنگی، ۳(۴)، ۱-۱۸.
جوادی، محمد (۱۴۰۱). طراحی مدل تشخیص موقعیت زمانی مناسب برای تغییرات استراتژیک در سازمان‌ها. رساله دوره دکتری رشته مدیریت بازرگانی گرایش مدیریت راهبردی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران.
خیاطیان، محمدصادق؛ طباطبائیان، سید حبیب‌الله و امیری، مقصود (۱۳۹۴). تحلیل محتوای ویژگی‌های شرکت‌های دانش‌بنیان. پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، 5(2)، ۲۱-۴۷.
دادخواه، هادی و ذبیحی، سمیرا (۱۳۹۹). شناسایی عوامل اقتصاد دانش‌بنیان و تأثیر آن بر توسعه پایدار. همایش ملی رویکردهای نوین مدیریت در مطالعات میان‌رشته‌ای. آزادشهر: دانشگاه گنبد کاووس.
سالاری، سلمان؛ رحیم‌نیا، فریبرز؛ خوراکیان، علیرضا و مرتضوی، سعید (۱۴۰۰). ارائه مدل حکمرانی در سازمان‌های موقوفه (مطالعۀ موردی: آستان قدس رضوی). فصلنامه فرهنگ رضوی، 9(36)، ۳۳-۶۳.
عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن و شیخ‌زاده، محمد (۱۳۹۰). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. فصلنامه اندیشه مدیریت راهبردی، (2)، ۱۵۱-۱۹۸.
علیشیری، محمدمهدی (۱۳۹۴). فهم عناصر اصلی ساخت توسعه منابع انسانی مبتنی بر دیدگاه حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی. رساله دکترا دانشگاه تهران، پردیس فارابی.
کیانی، مهرداد؛ رجبی‌پور میبدی، علیرضا؛ زمزم، فاطمه و مفتح‌زاده، الهام (۱۳۹۸). مدل‌سازی ساختاری تفسیری چالش‌های شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک‌های علم و فناوری. دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، (19)، ۵۳-۶۹.
مرادی، محسن و بهبودی، امید (۱۳۹۳). نقش بیانیه رسالت، استراتژی‌های منابع انسانی و هدف‌گذاری عملیاتی در مدیریت عملکرد اماکن متبرکه (مورد مطالعه: آستان قدس رضوی). پژوهشنامه خراسان بزرگ، ۵(۱۵)، ۲۳-۳۸.
ملک‌ آرا، ملیکا (۱۴۰۰). عوامل مؤثر بر رشد و موفقیت شرکت‌های دانش‌بنیان. مطالعات کاربردی در علوم مدیریت و توسعه، (1)، ۲۵-۳۰.
میرزایی، وحید؛ یعقوبی، نورمحمد و مقدس، زهره (۱۴۰۰). تحلیل مدل‌های اجرایی بهبود سازمانی. توسعه سازمانی پلیس، سال هجدهم، (1)، 121-152.
نارویی، مهدی؛ حسین زائی، محمد انور؛ تقوی رشیدی‌زاده، حسین و امیریان، زلیخا (۱۴۰۲). نقش وکارکردهای رهبران در فرایند تغییر و تحول سازمانی. مطالعات علوم اجتماعی، ۹(۱)، ۱-۱۰.
 
Aghion, P. & Howitt, p. (1992). A Model of Growth through Creative Destruction. Econometrica, 60(2), 323-351.
Al-Qahtani, A. S. S. A. & Shirazi, N. S. (2023). What are the binding constraints for a knowledge-based economy in Qatar? Sustainability, 15(3), 1147.
Arfield, J. N. (1974). Developing interconnection matrices in structural modeling. IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics, (1), 81-87.
Arrow, K. J. (1962).  The Economic Implications of Learning by Doing. The Review of Economic Studies, 29(3), 155-173.
Audretsch, D. B. & Feldman, M. P. (2004). Knowledge Spillovers and the Geography of Innovation. Handbook of Regional and Urban Economics, (4), 2713-2739.
Autor, D. H. (2010). The Polarization of Job Opportunities in the U.S. Labor Market: Implications for Employment and Earnings. Center for American Progress.
Barkhordari, S.; Fattahi, M. & Azimi, N. A. (2019). The Impact of Knowledge-Based Economy on Growth Performance: Evidence from MENA Countries. Journal of the Knowledge Economy, 10(2), 1168–118.
Becker, G. S. (1964). Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education. University of Chicago Press.
Braun, Virginia & Victoria, Clarke (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
Colombelli, Alessandra; Jackie, Krafft & Francesco, Quatraro (2013). Properties of knowledge base and firm survival: Evidence from a sample of French manufacturing firms. Technological Forecasting & Social Change, 1469-1483.
Cummings, Thomas G.; Christopher, & Worley, G. (2009). Organization Development and Change. South-Western/Cengage Learning.
Dosi, Giovanni (1988). Sources, Procedures, and Microeconomic Effects of Innovation. American Economic Association, 26(3), 1120-1171.
Foray, D. (2004). The Economics of Knowledge. MIT Press.
Freeman, C. & Soete, L. (1997). The Economics of Industrial Innovation. MIT Press.
Giju, G. C.; Badea, L.; RUIZ, V. R. L. & PEÑA, D. (2010). Knowledge Management–the Key Resource in the Knowledge Economy. Theoretical and Applied Economics, 6(6), 27-36.
Griliches, Z. (1992). The Search for R & D Spillovers. Scandinavian Journal of Economics.
Helpman, E. (1984). A Simple Theory of International Trade with Multinational Corporations. Journal of Political Economy, 92(3), 451-471.
Jaffe, A. B.; Trajtenberg, M. & Henderson, R. (1993). Geographic Localization of Knowledge Spillovers as Evidenced by Patent Citations. The Quarterly Journal of Economics, 108(3),  577-598.
Koster, F. (2022). Organizations in the knowledge economy: An investigation of knowledge-intensive work practices across 28 European countries. Journal of Advances in Management Research, 19(3), 420–437.
Labra, R. & Paloma Sanchez, M. (2013). National intellectual capital assessment models: a literature review. Journal of Intellectual Capital, 14(4), 582-607.
Maskus, K. (2000). EIntellectual Property Rights in the Global Economy. Peterson Institute for International Economics.
Massa, S. & Testa, S. (2009). A knowledge management approach to organizational competitive advantage: Evidence from the food sector. European Management Journal, 27(2), 129-141.
Molaei Qelichi, M.; Molan, A. S. & Murgante, B. (2023). Investigating the drivers of knowledge-based growth management using fuzzy MICMAC: A case study in Iran. Sustainability, 15(5), 4221.
NAY, Al-Qirim (2003). Electronic Commerce in Small to Medium-Sized Enterprises: Frameworks, Issues and Implications. Hershey: IGI Global.
Nonaka, I. & Takeuchi, H. (1995). The Knowledge-Creating Company: How Japanese Companies Create the Dynamics of Innovation. Oxford University Press.
OECD. (1996). The Knowledge Based Economy. OECD/GD, 102-(96), 7-19.
OECD. (2019). Building Skills for All in a Changing World of Work: OECD Skills Strategy. OECD Publishing.
Rodrik, D. (2007). One Economics, Many Recipes: Globalization, Institutions, and Economic Growth. Princeton University Press.
Romer, P. M. (1986). Increasing Returns and Long-Run Growth. The Journal of Political Economy, 94(5), 1002-1037.
Sen, A. (1999). Development as Freedom. Oxford University Press.
Smith, K. H. (2002). What is the 'Knowledge Economy'? Knowledge Intensity and Distributed Knowledge Bases. United Nations University: Institute for New Technologies.
Stiglitz, J. E. (2001). Information and the Change in the Paradigm in Economics. The American Economic Review, 91(3), 460-501.

  • تاریخ دریافت 02 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 30 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 10 خرداد 1404