1
دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
2
دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3
دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
10.22034/es.2026.565091.1916
چکیده
در دهه‌های اخیر، سرمایه‌گذاری و گذار به سمت انرژی‌های نو و تجدیدپذیر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده است. این هدف یکی از اولویت‌های مورد تأکید در سیاست‌های کلی انرژی در ایران نیز می‌باشد. تنوع منابع انرژی و کاهش وابستگی به انرژی‌های فسیلی، علاوه بر پیامدهای زیست‌محیطی، تابآوری اقتصادی کشورها را نیز می‌تواند به طور قابل‌توجهی تحت تأثیر قرار دهد. این موضوع به‌ویژه برای کشورهای در حال توسعه مانند ایران که با شوک‌های چندوجهی مواجه‌اند، اهمیت ویژه‌ای دارد. این مطالعه با بهره‌گیری از روش رگرسیون انتقال ملایم پانلی (PSTR) بر روی ۱۱۹ کشور در حال توسعه طی دوره ۲۰۰۲–۲۰۲۱، تأثیر انرژی‌های تجدیدپذیر بر تابآوری اقتصادی را مورد بررسی قرار داده است. یافته‌ها نشان داد که انرژی‌های تجدیدپذیر، عمق مالی و فناوری اطلاعات، تأثیر مثبت و معناداری بر تابآوری دارند، در حالی که اندازه دولت و رانت منابع طبیعی اثرات منفی از خود نشان می‌دهند. تحلیل غیرخطی PSTR آشکار ساخت که در کشورهای با رانت پایین، اثرات مثبت انرژی تجدیدپذیر، توسعه مالی و ICT به‌مراتب قوی‌تر و اثر منفی اندازه دولت، شدیدتر است؛ اما در کشورهای با رانت بالای منابع طبیعی، انرژی تجدیدپذیر عملاً بی‌اثر، توسعه مالی و ICT تضعیف‌شده، اثر مخرب دولت تعدیل‌شده و نفرین منابع تشدید می‌شود. در راستای این نتایج، سیاست‌گذاران در کشورهای با رانت پایین باید بر کاهش اندازه دولت، سرمایه‌گذاری در انرژی تجدیدپذیر، بانکداری سبز و زیرساخت دیجیتال تمرکز کنند. در کشورهای با رانت بالای منابع طبیعی، مدیریت رانت از طریق صندوق‌های ثروت ملی، شفافیت قراردادهای استخراج و اصلاح یارانه‌ها ضروری است.
