راهبردهای کاهش فساد اقتصادی و تأثیر آن بر هویت ملی در ایران و کشورهای در حال توسعه: رویکرد اقتصاد نهادی نوین

عظیمی دخت شورکی, سید محسن

doi:10.22034/es.2026.530910.1868

راهبردهای کاهش فساد اقتصادی و تأثیر آن بر هویت ملی در ایران و کشورهای در حال توسعه: رویکرد اقتصاد نهادی نوین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

سید محسن عظیمی دخت شورکی

عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد مجتمع آموزش عالی بافت دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

10.22034/es.2026.530910.1868

چکیده

فساد اقتصادی، مانعی کلیدی برای توسعه پایدار، با تضعیف اعتماد عمومی و نهادها، هویت ملی را در کشورهای در‌حال‌توسعه، به‌ویژه ایران، تهدید می‌کند. اقتصاد متعارف با تمرکز بر کارایی بازار، در تحلیل ریشه‌های نهادی فساد ناکام مانده، درحالی‌که اقتصاد نهادی نوین با تأکید بر نقش قوانین، هنجارها، و سازمان‌ها، چهارچوبی جامع برای تحلیل فساد و هویت ملی ارائه می‌دهد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر فساد اقتصادی بر هویت ملی و ارائه راهبردهای سیاستی، از رویکرد اقتصاد نهادی نوین و داده‌های پانل برای 10 کشور منتخب (ایران، هند، ترکیه، برزیل، اندونزی، نیجریه، مکزیک، پاکستان، مصر، آرژانتین) طی دوره 2010–2022 استفاده کرد. مدل اثرهای ثابت با متغیرهای کنترلی تولید ناخالص داخلی سرانه و ثبات سیاسی برآورد شد. یافته‌ها نشان داد که فساد اقتصادی (ضریب -0.420، p < 0.01) به‌طور معناداری هویت ملی را کاهش می‌دهد، درحالی‌که تولید ناخالص داخلی سرانه (ضریب 0.280، p < 0.05) و ثبات سیاسی (ضریب 0.350، p < 0.01) آن را تقویت می‌کنند. این مطالعه با تحلیل تجربی نقش نهادها، بر ضرورت اصلاحات نهادی؛ مانند: تقویت شفافیت مالی، استقلال قضائی و فرهنگ‌سازی ضدفساد تأکید دارد. نتایج برای سیاست‌گذاری در ایران و کشورهای درحال‌توسعه کاربرد داشته و نوآوری آن در استفاده از اقتصاد نهادی نوین برای تحلیل تجربی هویت ملی و ناکارآمدی رویکرد متعارف است.

کلیدواژه‌ها

فساد اقتصادی

هویت ملی

اقتصاد نهادی نوین

ایران

کشورهای در حال توسعه

موضوعات