فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

الگوی مطلوب بیمه اسلامی (تکافل) در چهارچوب سیاست‌های اقتصاد مقاومتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد تمام دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
2 کارشناسی‌ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه امام صادق‌علیه‌السلام ، تهران، ایران
10.22034/es.2026.520688.1858
چکیده
نظر به لزوم اجرای اقتصاد مقاومتی و طراحی الگوهای اقتصادی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی، این پژوهش به بررسی الگوی مطلوب بیمه اسلامی (تکافل) در چهارچوب سیاست‌های اقتصاد مقاومتی می‌پردازد. هدف اصلی پژوهش، طراحی الگویی از بیمه اسلامی است که ضمن رعایت موازین شرعی، کارآمدی اقتصادی لازم در شرایط تحریم و فشارهای اقتصادی را داشته باشد. برای دستیابی به این هدف، از روش پژوهش کیفی با رویکرد تحلیل مضمون اکتشافی استفاده‌شده و داده‌های مورد نیاز به شیوه کتابخانه‌ای از منابع معتبر اسلامی، اقتصادی و حقوقی گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که الگوی تکافل مبتنی بر اصول تعاون، عدالت و شفافیت می‌تواند به‌عنوان نظام بیمه‌ای مقاوم جایگزین مناسبی برای بیمه‌های متعارف باشد. این الگو با استفاده از عقود اسلامی مانند: مضاربه، وکالت و وقف و حذف عناصر ربوی و غرر، ضمن تقویت مشارکت جمعی و کاهش ریسک‌های اقتصادی، همسو با اهداف اقتصاد مقاومتی عمل می‌کند. همچنین نظارت شرعی، توسعه بازارهای مالی اسلامی و فرهنگ‌سازی ازجمله الزامات کلیدی در موفقیت این الگو شناسایی شده‌اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که اجرای موفق این الگو نیازمند هماهنگی نظام‌مند بین نهادهای قانون‌گذار، مراجع تقلید، فعالان اقتصادی و پژوهشگران است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (1987م). مجموع فتاوى شیخ‌الاسلام احمد بن تیمیه (ج. ۵). مدینه منوره: وزارت امور اسلامی، اوقاف، دعوت و ارشاد عربستان سعودی.
جمالیزاده، احمد (۱۳۸۰). بررسی فقهی عقد بیمه. قم: بوستان کتاب.
حسینی، م.، و شریعتی، ن. (1398). تحلیل فقهی و اقتصادی تکافل در مقایسه با بیمه متعارف. فصلنامه مدیریت و اقتصاد اسلامی، (6)، 50-65.
حیدری، مهدی و احمدی، ناصر (1400). بررسی عقود فقهی در نظام بیمه اسلامی تکافل. مجله پژوهش‌های فقه و حقوق کاربردی، (12)، 21-35.
عابدینی، علی و موسوی، سعید (1395). تحلیل الگوهای تکافل در نظام مالی اسلامی. فصلنامه اقتصاد اسلامی، (15)، 43-52.
قره‌داغی، علی محیی‌الدین (1223ق). التأمین الاسلامی. بیروت: دار البشائر الاسلامیه.
گرامی‌پور، مهدی (1391). جایگاه سندی مقاصد الشریعه در فقه مذاهب اسلامی، نشریه حبل المتین، پاییز، (3).
ناطق گلستان، احمد و عباس‌پور، رضا (1391). بررسی مشروعیت نظام بیمه تکافلی در مقایسه با نظام بیمه‌ای مرسوم. فقه و تاریخ تمدن، 9(1)، 203231.
 
Abdul Wahab, Abdul Rahim, Lewis, Mervyn K. & Hassan, M. Kabir (2007). Islamic Takaful: Business Models, Shari'a Concerns and Proposed Solutions. Thunderbird International Business Review, (3).
Alhumoudi, Yuosef Abdullah (2012). Islamic Insurance Takaful and its Applications in Saudi Arabia. PhD thesis. London: Brunel University.
Katsipis, Vasilis (2011). A.M. Best's TAKAFUL REVIEW.
Kwon, J. W. (2007). Islamic principle and takaful insurance: Re-evaluation. Journal of Insurance Regulation, 26(1), 53–79.

  • تاریخ دریافت 03 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 05 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 05 شهریور 1404