فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

اثرهای تکانه‌های سیاست‌های پولی و مالی بر سرمایه‌گذاری داخلی ایران و دلالت‌های آن برای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد پولی، گروه اقتصاد، واحد ابرکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ابرکوه، ایران
2 دانشیار گروه اقتصاد، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
3 استادیار گروه اقتصاد، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
10.22034/es.2026.546938.1895
چکیده
سرمایه‌گذاری مولّد نقش کلیدی در رشد اقتصادی پایدار و تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی دارد. این مطالعه به بررسی اثرهای تکانه‌های سیاست‌های پولی و مالی بر سرمایه‌گذاری داخلی در ایران می‌پردازد. برای این‌منظور از مدل خودرگرسیون غیرخطی با وقفه‌های توزیعی (NARDL) و داده‌های سالانه طی دوره ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۲ استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد اثرهای متغیرهای نرخ سود بانکی حقیقی، نسبت سپرده قانونی و درآمد مالیاتی حقیقی بر سرمایه‌گذاری به‌صورت نامتقارن است؛ به‌طوری‌که شوک‌های مثبت نسبت سپرده قانونی اثر منفی و شوک‌های منفی اثر مثبتی بر سرمایه‌گذاری دارند، شوک‌های مثبت و منفی نرخ سود بانکی حقیقی هر دو اثر مثبتی دارند و شوک‌های مثبت درآمد مالیاتی حقیقی اثر مثبت و شوک‌های منفی اثر منفی بر سرمایه‌گذاری دارند. همچنین حجم پول حقیقی موجود در اقتصاد اثر مثبت و متقارن بر رفتار سرمایه‌گذاری دارد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد سیاست‌های پولی و مالی می‌توانند با مدیریت تکانه‌ها، سرمایه‌گذاری مولّد را تقویت کرده و به تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی، ازجمله فعال‌سازی منابع داخلی، کارآفرینی و رشد اقتصادی پایدار، کمک کنند. براین‌اساس، اتخاذ سیاست‌های مالی ضدچرخه‌ای، هدایت نقدینگی به‌سمت بخش‌های مولد و اصلاح ساختار تأمین مالی می‌تواند تاب‌آوری اقتصاد ملی را افزایش داده و وابستگی آن به منابع برون‌زا را کاهش دهد. این امر زمینه‌ساز تحقق اقتصاد مقاومتی مبتنی بر درون‌زایی، پویایی و ثبات بلندمدت خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

اسفندیاری زاهدانی، عباس؛ حجازی، رضوان؛ خدادادی، داوود و عابدینی، بیژن (1403). اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر امنیت سرمایه‌گذاری در ایران. دانش سرمایه‌گذاری. 15(58)، 43-64.
اسلامی، رضا؛ طالب‌نیا، قدرت‌اله؛ وکیلی فرد، حمیدرضا و موسوی، نعمت‌اله (1398). اثرات تغییرات سیاست‌های پولی دولت‌ها بر سرمایه‌گذاری در کشورهای اسلامی. دانش سرمایه‌گذاری، 8(32)، 21-36.
امیدی فتحکوهی، طاهره؛ عزتی، مرتضی و حسن‌زاده، رقیه (1401). بررسی آثار سیاست پولی، کنترل دولتی و تحریم بر سرمایه‌گذاری در ایران با رویکرد تاب‌آوری اقتصادی. سیاست‌های راهبردی و کلان، 10(37)، 98-130.
پزشکی، محمدرضا؛ دامن کشیده، مرجان و اسماعیل نیاکتابی، علی اصغر (1403). پایداری مالی، نااطمینانی سیاست پولی و فعالیت‌های اقتصادی کشور. اقتصاد مالی، 4(69)، 105-128.
ترابی اسفینایی، اصغر؛ فلاح، میرفیض؛ چاووشی، کاظم و غلامی جمکرانی، رضا (1401). امکان‌سنجی سرمایه‌گذاری جسورانه از منظر فقهی، قانونی و اقتصادی در ایران. اقتصاد اسلامی، 22(85)، 161-188.
جباری، امیر و اکبری، نرگس (1397). بررسی اثرات پویای شوک‌های سیاست مالی بر متغیرهای تولید، مصرف و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در ایران با استفاده از الگوی LP. پژوهشنامه اقتصاد کلان، 13(26)، 79-100.
حافظیان، فریده؛ زمانیان، غلامرضا و شهرکی، جواد (1399). محدودیت مالی، سرمایه‌گذاری و کانال ترازنامه انتقال سیاست پولی. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد مقداری، 17(4)، 113-136.
خانزادی، آزاد و قادری، شیوا (1399). ارزیابی تأثیر مالیات‌های مستقیم و غیرمستقیم بر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در ایران. اقتصاد باثبات، 1(1)، 61-78.
شاکری، عباس (1401). نظریه‌ها و سیاست‌ها. جلد دوم، تهران: انتشارات رافع.
شایگان‌مهر، سیما؛ هادیان، ایراهیم؛ دهقان شبانی، زهرا و رستم‌زاده، پرویز (1403). رتبه‌بندی قواعد پولی با تمرکز بر رفاه اجتماعی طی ادوار تجاری در ایران. رساله دکتری اقتصاد. دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، رشته اقتصاد، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
شایگان‌مهر، سیما؛ هادیان، ابراهیم؛ دهقان شبانی، زهرا و رستم‌زاده، پرویز (1403). ارزیابی رفاهی قواعد پولی مختلف طی دوره‌های رکود و رونق در اقتصاد ایران. مجله مطالعات اقتصادی. 13(1)، 179-210.
مام عزیزی، کیوان و عادلی، امیدعلی (1396). بررسی اثر نرخ سود بانکی و بی‌ثباتی آن بر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در ایران. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی، 6(22)، 5-36.
مرادی، یوسف؛ شهبازی، کیومرث و فیضی، ینگجه (1402). نقش ادوار تجاری در تعیین مقدار ضریب فزاینده سیاست مالی (با تأکید بر مالیات‌های مستقیم و غیرمستقیم) مطالعه موردی اقتصاد ایران. اقتصاد مالی، 17(63)، 117-138.
مظفری‌نیا، مهدی؛ فلاح شمس لیالستانی، فیض و زمردیان، غلامرضا (1402). سرریز پویای میان بازارهای ارز و سهام در چرخه‌های تجاری اقتصاد ایران. اقتصاد مالی، 17(63)، 355-374.
نوفرستی، محمد؛ یزدانی، مهدی و بابائی، نسیم (1400). واکاوی اثر تغییر نرخ سود سپرده بانکی بر متغیرهای کلان اقتصاد در چهارچوب الگوی اقتصادسنجی کلان ساختاری. پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار). ۲۱(۳)، ۴۱-۶۶.
هاشم‌بیگی، حجت‌الله؛ معمارنژاد، عباس؛ شهرستانی، حمید و کردبچه، حمید (1402). تأثیر سیاست‌های پولی و مالی بر رفاه اجتماعی در ایران: مدل‌های تعادل عمومی پویای تصادفی. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی، 12(47)، 539-560.
 
Alam, M.I. & Quazy, R.M. (2003). Determinant of Capital Flight: An Econometric Case Study of Bangladesh. Review of Applied Economics, (17), 85-103.
Anwar, C. J.; Khairiyah, D.; Suhendra, I. & Zahara, V. M. (2023). Monetary Policy and Investment in ASEAN-5 Countries. European Journal of Development Studies, 3(5), 112-118.
Banerji, A.; Dolado, J.; Galbraith, J. W. & Hendry, D. F. (1993). Coe integration, Error Correction, and the Econometric Analysis of Non-Stationary Data, Oxford University Press.
Bhatia, D. H. L. (2018). Public Finance and International Economics: Madhya Pradesh Bhoj (Open) University–Bhopal. Registrar, MP Bhoj (Open) University, Bhopal in 2020.
Chen, X.; Li, Y.; Xiao, J. & Wen, F. (2020). Oil shocks, competition, and corporate investment: evidence from China. Energy Economics, (89), 104819.
Chindengwike, J. (2022). The influence of value added tax revenue on private domestic investment in developing countries. Journal of Global Economy, 18(4), 289-310.
Dang, T. T.; Pham, A. D. & Tran, D. N. (2020). Impact of monetary policy on private investment: Evidence from Vietnam’s provincial data. Economies, 8(3), 1-15.
Durante, E.; Ferrando, A. & Vermeulen, P. (2022). Monetary policy, investment and firm heterogeneity. European Economic Review, (148), 104251.
El-Yaqub, B. A. (2024). Impact of Interest Rate on Investment: A Case Study of Doing. Business in Nigeria: 1991-2021.
Granger, C. W. & Yoon, G. (2002). Hidden Integration. University of California San Diego. Economics Working Paper Series, (2).
Kilindo, A. A. (2015). Determinants of Private Investment in Tanzania: 1970-2015. Tanzanian Economic Review, (5),  1-2.
Le Thanh, T. (2022). Effect of fiscal and monetary policy on private investment in Vietnam. Business: Theory & Practice, 23(2), 427-434.
Min, F.; Wen, F. & Wang, X. (2022). Measuring the effects of monetary and fiscal policy shocks on domestic investment in China. International Review of Economics & Finance, (77),  395-412.
Narayan, P. K. & Narayan, S. (2004). Estimating Income and Price Elasticity's of Imports for Fiji in a Cointegration Framework. Economic Modeling, (22), 423-438.
Pesaran, H.M.; Shin, Y. & Smith, R.J. (2001). Bounds Testing Approach to the Analysis of level Relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326.
Schorderet, Y. (2003). Asymmetric Co Integration. University de Geneve/Faculte Des Sciences Economies at Socials. Revisiting Okun’s Law: An Hysteretic Perspective. Mimeo: University of California San Diego.
Shevelev, A.; Kvaktun, M. & Virovets, K. (2021). Effect of Monetary Policy on Investment in Russian Regions. Russian Journal of Money and Finance, 80(4),  31-49.
Shin, Y.; Yu, B. & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling Asymmetric Co Integration and Dynamic Multipliers in a Nonlinear ARDL Framework, Festschrift in Honor of Peter Schmidt. Springer, New York, 281–314.
Wan, J. & Lee, C. C. (2023). Corporate investment and the dilemma of the monetary policy: Evidence from China. Economic Analysis and Policy, (78), 106-121.
 
 
 
 

  • تاریخ دریافت 22 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 28 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 30 آبان 1404