فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

تورم و تغییرپذیری قیمت‌های نسبی در ایران: تحلیلی رژیم‌محور در بستر تحریم‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 استاد اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/es.2026.538367.1877
چکیده
این مقاله، رابطه تورم و تغییرپذیری قیمت‌های نسبی را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین هزینه‌های اساسی تورم طی سال‌های ۱۳۸۳ تا ۱۴۰۱ در اقتصاد ایران بررسی می‌کند که با تحریم‌های مختلف بین‌المللی و تورم‌های متفاوت مواجه بوده است. بر اساس ماهیت تحریم‌ها، چهار رژیم تورمی شامل: تورم معتدل (تحریم‌های سیاسی)، تورم بالا و ناپایدار (تحریم اقتصادی)، تورم ملایم و باثبات (دوره برجام) و تورم بسیار بالا و بی‌ثبات (فشار حداکثری) مشخص شد. تأثیر تورم و مؤلفه‌های آن بر تغییرپذیری قیمت‌ها که در پنج مدل رگرسیونی معرفی و با روش حداقل مربعات معمولی در کل دوره و زیردوره‌ها تخمین زده شد، نشان می‌دهد که تورم در ایران، به‌ویژه در سطوح بالا، خنثی نبوده و سطح تورم، نوسانات آن و تورم‌های انتظاری و غیرمنتظره مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده تغییرپذیری قیمت‌های نسبی هستند. زمانی که اقتصاد ثبات و تورم ملایم و معتدل داشته، اثر این متغیرها بر تغییرپذیری قیمت‌های نسبی بسیار ضعیف است؛ اما، زمانی که اقتصاد بی‌ثبات و تورم‌های بالایی تجربه کرده، اثر آن‌ها بر تغییرپذیری قیمت‌های نسبی افزایش یافته است. تفاوت معنادار نتایج در کل دوره و زیردوره‌ها وجود شکست ساختاری در اقتصاد ایران را تأیید می‌کند و نشان می‌دهد که تبیین تغییرپذیری قیمت‌های نسبی با رویکردهای نظری «هزینه منو» و «استخراج سیگنال»، که به‌ترتیب تورم انتظاری و تورم غیرمنتظره در آن‌ها نقش دارند، فقط در دوره‌های تورم بالا امکان‌پذیر است.
کلیدواژه‌ها

تقی‌نژاد عمران، وحید؛ زروکی، شهریار و صالحی، زینب (1395). اثر تورم بر تغییرپذیری قیمت نسبی در ایران. پژوهشنامه اقتصاد کلان، خرداد، 11(21).
صفوی، بیژن و محمد علیزاده، مهسان (1393). تورم، نااطمینانی تورمی و پراکندگی قیمت‌های نسبی در ایران. دوفصلنامه علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی، 1(2)، 115-136.
قلی بگلو، محمدرضـا (1387). نا اطمینانی تورم و پراکندگی قیمت‌های نسبی در ایران. مجله روند، (54 و 55).
مقدسی، رضا و باغستانی، علی (1389). مطالعه رابطه میان تورم و تغییرپذیری قیمت نسبی کالاهای کشاورزی در ایران. مجله تحقیقات اقتصاد کشاورزی، (2).
 
Aarstol, M. (1999). Inflation, inflation uncertainty, and relative price variability. Southern Economic Journal, (66), 414–23.
Baglan, D. (2015). Relative price variability and inflation: New evidence. Economics Research Working Paper Series, Working Paper 93.
Ball, L. & Mankiw, N.G. (1995). Relative-price changes as aggregate supply shocks. Quarterly Journal of Economics, (110), 161–93.
Blejer, M. & Leiderman, L. (1982). Inflation and relative price variability in the open economy. European Economic Review, (18), 387–402.
Blejer, M. (1979). Inflation variability in Latin America: a note on the time-series evidence. Economics Letters, (2), 337–41.
Dabu´s, C. (1993). Inflacio´n y precios relativos: estudio del caso Argentino, Doctoral dissertation, Universidad Nacional del Sur, Argentina.
Dabu´s, C. (2000). Inflationary regimes and relative price variability: evidence from Argentina. Journal of Development Economics, (62), 535–47.
Fielding, D. & Mizen, P. (2000). Relative price variability and inflation in Europe. Economica, (67), 57–78.
Miszler, J. & Nautz, D. (2004). Inflation and relative price variability in a low inflation country: empirical evidence from Germany. German Economic Review, (6), 507–23.
 Moghaddasi, R. & Bakhshi, A. (2009). Harmonic Analysis of Agricultural Products Prices Fluctuations: Case study of Potato and Onion. Journal of Trade Research, (47), 205-233.
Parks, R. W. (1978). Inflation and relative price variability. Journal of Political Economy, (86), 79–95.
Ramos, R. & Rekuena, J. (2020). The relationship between price stability and relative price variability in the Eurozone. Journal of Macroeconomics, (65).
Silver, M. & Ioannidis, C. (2001). Intercountry differences in the relationship between relative price variability and average prices. Journal of Political Economy, (109).
Tang, D. & Wang, P. (1993). On relative price variability and hyperinflation. Economics Letters, (42), 209–14.
Vining, D. R. & Elwertowski, T. C. (1976). The relationship between relative prices and general price level. American Economic Review, (66), 699–708.
Wozniak, Przemyslaw, Relative Prices and Inflation in Poland 1989-1997 (December 1, 1997). CASE Network Studies and Analyses No. 121.

  • تاریخ دریافت 12 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 01 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 05 مهر 1404