فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

بررسی و تحلیل مفهوم برون زایی پول و تاثیرات آن بر اقتصاد ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته علوم اقتصادی، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
2 استاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
3 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
چکیده
تورم و پایه پولی دو مفهوم مهم در اقتصاد هستند که با یکدیگر ارتباط تنگاتنگی دارند و در اقتصاد هر کشوری ازجمله ایران، مهم می‌باشند. تورم به افزایش پیوسته و چشمگیر قیمت‌های محصولات و خدمات اشاره دارد و پایه پولی به پولی شامل پول فیزیکی و ذخایر بانکی نزد بانک مرکزی است که توسط این نهاد ایجاد می‌شود. درصورتی‌که افزایش پایه پولی علت تورم باشد، پول برون‌زا و اگر افزایش تورم علت رشد پایه پولی باشد، پول درون‌زا است. پژوهش جاری درصدد بررسی و تحلیل تجربی برون‌زایی پول و پیامدهای آن در ایران با استفاده از مدل خودرگرسیون برداری VAR  و آزمون علیت گرنجری با کمک نرم‌افزار EViews برای سال‌های 1370-1400 است. یافته‌های پژوهش، حاکی از آن است که نرخ رشد ارز، تورم و کسری بودجه با نرخ رشد پایه پولی، به‌طور مثبت و معناداری مرتبط هستند. بر این مبنا، برون‌زایی پول طی این بازه زمانی تأیید می‌شود. همچنین یافته‌های آزمون علیت، بیانگر وجود رابطه علی یک‌طرفه قوی بین پایه پولی و تورم است و جهت علیت از پایه پولی به تورم است و نیز طبق نمودار پراکنش به‌دست‌آمده از نرم‌افزار spss، وجود همبستگی قوی بین تورم و پایه پولی به اثبات رسیده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آسایش، حمید؛ فرخی بالا جاده، حشمت‌اله و هوچیانی، رامین (۱۳۹۸). بررسی رابطه پویایی رشد پول و تورم در ایران: یک تحلیل اکونوفیزیک از رابطه مقداری پول. نظریه‌های کاربردی اقتصاد، سال ششم، (۲)، ۲۱۵-۲۳۸.
ابریشمی، حمید (۱۳۹۸). منابع نوسانات اقتصادی در ایران. مجله تحقیقات اقتصادی، سال هشتاد و یکم، (۶۰)، ۱-۵۷.
افلاطونی، عباس (۱۳۹۶). تجزیه‌وتحلیل آماری با Eviews در تحقیقات حسابداری و مدیریت مالی. تهران: انتشارات ترمه.
باقرپور اسکویی، الناز و شاکری، عباس (۱۴۰۰). بررسی ماهیت درون‌زایی و برون‌زایی، نقدینگی در اقتصاد ایران. نظریه‌های کاربردی اقتصاد، سال هشتم، (۴)، (۱۲۷-۱۶۰).
پور عجم، پریسا؛ بخشی دستجردی، رسول و نخلی، سید رضا (1400). اثرات خلق پول برون‌زا در اقتصاد کلان با در نظر گرفتن بازار بین‌بانکی با بهره‌گیری از روش تعادل عمومی پویا. نشریه علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان، 2(1)، 1-29.
سهیلی، کیومرث؛ فلاحتی، علی و صادقی‌نسب، شبنم (۱۳۹۵). درون‌زایی پول در ایران و پیامدهای آن. دو فصلنامه اقتصاد پولی، مالی، سال بیست و چهارم، (۱۳).
صمصامی، حسین و اخباری، محمد (۱۳۹۷). بررسی فرایند خلق پول شبکه بانکی در اقتصاد ایران. فصلنامه اقتصاد پولی مالی، سال هفتم، (۲۷)، ۱۲۵-۱۶۶.
فعال نصیری، محمدرضا؛ خوچیانی، رامین؛ آسایش، حمید و سجادی‌فرد، سید حسن (۱۴۰۲). سازوکار اثرگذاری عوامل اقتصادی بر حجم سپرده بانکی در نظام بانکی ایران. (آزمون درون‌زایی پول در مقابل برون‌زایی پول)، سال شانزدهم، (۵۹)، ۱۷۹-۲۰۰.
مصطفوی، مهدی (۱۳۸۶). بررسی رابطه علی پول و تورم در اقتصاد ایران. اقتصاد مقداری، سال چهارم، (۱۴)، ۳-۱۷.
 
Alqudair, K. H. A. (2006); Endogenous and Exogenous money concepts: An Empirical Investigation From the kingdom of saudi Arabi" Economia international/International Economics: 143-159.
Biabani, J. (2009). Monetary Economics. Payame Noor University Press, The first edition, Vol. 1. (In Persian)
Biabani, Jahangir; Abolhosani Hestiani, Asghar; Mehrgan, Nader & Hassanvand, Dariush (2013). Investigating the endogeneity of Iran's money supply (direct test approach), Scientific Quarterly Journal of Applied Economic Studies of Iran, third year, (12), 259-23. (In Persian)
Blanchard, O. (2017). Macroeconomics (7th ed). Pearson.
Cerqueira, L. F. (2009). An approach to testing the exogeneity of the money supply inBrazil by mixing kalman Filter and cointeg ration procedures: 1964.02 to 1986.02" perspective Economic 5:1_23.
Farzin Vash, & Rahmani, Taimur (2000). Endogenity of money supply and the effect of cost pressures on it in the Iranian economy. Economic Research Quarterly, Year 35, (1), 111-83. (In Persian)
Hamilton, James D. (1994). Time Series Analysis. Princeton University Press.
Kustepeli, Y. (2002). The effect of nominal, overnment deficits on economic growth. Deuisietme Fakultesi, Iktisat Bolumu.
Lütkepohl, H. (2005). New Introduction to Multiple Time Series Analysis. Springer.
Mishkin, F. S. (2015). The Economics of Money, Banking, and Financial Markets (11th ed). Pearson.
Moore, B. & Chick, V. (1993). The Exogeneity of Money Supply: A Reassessment. Journal of Economic Issues, 27(3), 743-765.
Obstfeld, M. & Duval, R. (2018). International Monetary Transmission: The Role of Global Financial Conditions. IMF Economic Review, (66), 1-35.
Obstfeld, M. & Rogoff, K. (1995). The Mirage of Fixed Exchange Rates. Journal of Economic Perspectives, 9(4), 73-96.
Onur Tas B.K. & selahattin To gay (2012). A direct test of the endogeneity of money: Impicatians for Gulf cooperation Council(GCC) countries" Economic Modelling 29: 577-585.
Palley, T. (2002). The Endogeneity of Money Supply: Empirical Evidence from the United States. Journal of Post Keynesian Economics, 24(3), 465-485.
Rahimi, Azadeh (2020). Endogenity and exogenity of money supply: the case study of Iran Journal of Money Economy, 14th year, (1), 40-27. (In Persian)
Rua, A. (2012). Money growth and inflation in the Euro area: A timefrequency View. Oxford Bulletin of Economics and statistics, 74(6), 875-885.
Shakeri, A. (2012). macroeconomic theories and policies. Rafe Publication Bank of Iran, Volume of liquidity and monetary variables during 1370-1380. The National. (In Persian)
Smith, J. & Johnson, S. (2020). The Impact of External Shocks on Domestic Monetary Policy. Journal of Monetary Economics, (45), 123-145.

  • تاریخ دریافت 04 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 01 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 27 بهمن 1403