فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

جایگاه ژئوتوریسم در فرایند توسعه پایدار در سواحل مکران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه مطالعات منطقه ای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
سواحل مکران یک فرصت مهم برای گسترش اکو توریسم محسوب می‌شوند. از میان اشکال مختلف اکو توریسم، ژئوتوریسم انطباق بیشتری با مختصات منطقه دارد. شکوفایی این صنعت می‌تواند کمک شایان‌توجهی به پیشبرد اهداف توسعه پایدار در این منطقه کند. هدف این پژوهش پاسخ به این پرسش است که ژئوتوریسم چگونه می‌تواند منجر به توسعه پایدار در سواحل مکران شود؟ در پاسخ می‌توان گفت که تأکید ژئوتوریسم بر گردشگری پایدار و اندرکنش میان عناصر اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی سبب رشد اقتصادی و درعین‌حال حرکت به‌سوی توسعه پایدار در منطقه مکران می‌شود. برای بررسی این فرضیه از نظریه بوئیان و برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از روش سوات استفاده شده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که مکران ابتدا باید به دستاوردهایی در حوزه توسعه منطقه‌ای دست یابد تا بستر مناسبی برای پیگیری ژئوتوریسم فراهم شود. درعین‌حال ژئوتوریسم می‌تواند بهترین نوع صنعت برای نیل به توسعه پایدار در سواحل مکران باشد. اولین گام در این مسیر شناسایی ژئوسایت‌های منطقه بر اساس کاربردشان یعنی اقتصادی، علمی و فرهنگی است. حرکت به‌سوی این صنعت باید محفوظ از استهلاک سریع طبیعی یا فعالیت‌های آسیب‌زای انسانی باشد. پس بکر نگاه‌داشتن سواحل مکران از اهمیت حیاتی برخوردار است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


امیراحمدی، ابوالقاسم؛ زنگه اسدی، محمدعلی؛ بلوچی، نیاز؛ کوهستانیان، محبوبه و الهی، سارا (1392). ارزیابی پتانسیل‌های ژئوتوریسم دامنه‌های جنوبی مکران (جنوب بلوچستان). اندیشه جغرافیایی، 7(14)، 119-137.
امین بیدختی، علی‌اکبر؛ جعفری، سکینه و حقیقت، حسن (1399). عوامل مؤثر بر رقابت‌پذیری مقصد ژئوتوریسم. مطالعات مدیریت گردشگری، 15(49)، 63-93.
آشنایی با بازی‌های سیستان و بلوچستان (1401. آذر 11): https://www.hamshahrionline.ir/
ترکان، اکبر و شهبازی، میثم (1394). شناسایی سبد طرح‎های توسعه سواحل مکران با استفاده از تحلیل SWOT دوسطحی. راهبرد اقتصادی، 4(13)، 7-41.
جهان تیغ‌مند، سمیه؛ کرم، امیر و قنواتی، عزت‌الله (1401). تبیین توان‌ها و مدیریت گردشگری ژئوسایت‌ها بر پایه ارزیابی محوطه‌های تنوع زمینی (مطالعه موردی: منطقه گردشگری تنگه واشی در شهرستان فیروز کوه). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 21(65)، 303-323.
حجازی، اسدالله و جوادی، مهدی (1398). توان‌سنجی پتانسیل‌های ژئوتوریستی جهت توسعه پایدار گردشگری با اتفاده از مدل تاپسیس فازی سلسله مراتبی (مطالعه موردی: پارک ملی کنتال). فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 16(62)، 133-146.
حسینی، عدنان (1399). پخت ۱۳۰ نوع غذای سنتی مکران در منطقه آزاد چابهار استانداردسازی شد. 17 04.
حیدری امین، سکینه (1401). زیرساخت‌ها و نقش آن در توسعه گردشگری (مطالعه موردی: سواحل مکران). جغرافیایی فضای گردشگری، 11(44)، 99-114.
خلیلی، سعید (1401، تیر 1). گردشگری دانش بنیان (موانع و راه‌کارها): https://www.jsrc.ir/.
دامرودی، فهیمه (1401، دی 24). توسعه سواحل مکران مشروط به حضور بخش خصوصی است/ باید به فرسایش ترانزیتی ایران حساس شد: https://www.isna.ir/news/1401102416581/
دیوسالار، اسداله (1392). بررسی نقش ژئوتوریسم در توسعه پایدار فرهنگی شهرهای ساحلی مورد مطالعه: شهرستان های نوشهر و چالوس. آمایش جغرافیایی فضا، 3(8)، 79-98.
رازقی، علیرضا (1398). مطالعه ظرفیت گردشگری میراث فرهنگی و طبیعی در نوار ساحلی مکران استان هرمزگان. گردشگری و توسعه، 8(4)، 148-180.
عبدالهی، علی (1391). نقش سواحل مکران در امنیت منطقه و امنیت کشور و راه‌کارهای استفاده بهینه از این سواحل. همایش ملی توسعه سواحل مکران و اقتدار دریایی جمهوری اسلامی ایران. کنارک: منطقه سوم نیروی دریایی راهبردی ارتش جمهوری اسلامی ایران.
غلامی‌زاده، رقیه (1398، اردیبهشت 5). پوشش سنتی هرمزگان؛ هویتی ماندگار: https://www.irna.ir/news/
محمدی، محمود؛ زاینده‌رودی، محسن و جلائی، عبدالمجید (1396). راهبرد مقابله با فقر در سواحل مکران. راهبرد اقتصادی، 6(23)، 5-33.
مرتضایی، شیدا؛ مجتهدزاده، پیروز و عزتی، عزت‌الله (1398). دیپلماسی گردشگری و رونق گردشگری در منطقه مکران (مطالعه موردی: روابط ایران با همسایگان شرقی). جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 9(3)، 561-582.
 
Abdi, A.; Ashouri, M.; Jamalpour, G. & Sandoosi, M. (2013). Overview SWOT Analyis Method and Its Application in Organizations. Singaporean Journal of Business Economics, and Management Studies, 1(12), 69-74.
Ehsan, S.; Leman, M. & Begum, R. (2012). Geotourism: A Tool for Sustainable Development of Geoheritage Resources. Advanced Materials Research, 622-623(2013), 1711-1715.
Bhuiyan, H A. Ismai, Mohamad (2011). The Role of Home Stay for Ecotourim Development in East Coast Economic Region. American Journal of Applied Science, 540-546.
Gurel E. & Tat, M. (2017). SWOT Analysis: The Theoretical Review. The Journal of International Social Research, 10(51), 994-1006.
Joyce, Bob (2006). Geomorphological sites and the new geotourism in Australia: http://web.earthsci. unimelb.edu.au/Joyce/heritage/ geotourosmReviewebj.htm (accessed  15 september 2022).
Keiner, M. (2005). Re-emphasizing Sustainable Development the Concept of ‘Evolutionability’. Environment, Developmen and Sustainability. 6(4), 379-392.
Kiper, T. (2013). Role of Ecotourism in Sutainable Development. Architecture.
Lane, B. (1994). Sustainable Rural Tourim Strategie: A Tool for Development and Conservation Tourim. Journal of Sustainable Tourim, 2(1-2), 102-111.
Morante-Carballo F.; Apolo-Masache B.; Taranto-Moreira F.; Merchán-Sanmartín B.; Soto-Navarrete L.; Herrera-Franco G. & Carrión-Mero P. (2023). Geo-Environmental Assessment of Tourist Development and Its Impact on Sustainability. Heritage. 6(3):2863-2885.
Newsome, D. & Dowling, R. (2018). Geoheritage and Geotourism. In E. R. Brilha, Geoheritage: Assessment, Protection, and Management (pp. 305-321). Amesterdam: Elsevier.
Pforr, C. & Megerle, A. (2006). Geotourism: a perspective from southwest Germany. In R. K. Newsome, Geotourism (pp. 118-139). Oxford: Butterworth-Heinemann.
Pralong, Jean-Pierre (2006). Geotourism: A new Form of Tourism utilising natural Landscapes and based on Imagination and Emotion. Tourism Review, 61(3), 20-25. https://doi.org/10.1108/eb058476
Sarsby, A. (2012). A Useful Guide to SWOT Analysis. Nottingham: Pansophix.
Stoyanovic, V.; Vanorac, D. & Radisic, D. (2021). The Role of Ecotourism in Community Development: The Case of the Zasavica Special Nature Reserve. Acta Geographica, 62(2), 171-186.
Tipton, M. E. (2017). Assesing the Character of Place to guide Geotourism in Montana: A Case Study of Whitefish and White Sulphur Springs. Missoula: University of Montana.
Tongkul, F. (2005). Geotourism in Malaysian Borneo. London: Routledge.
Tosun, C. (2001). Challenges of Sustainable Tourism Development in the Developing World: the Case of Turkey. Tourism Management, 22(3), 289-303.
Torabi Farsani, Neda; Coelho, Celeste & Costa, Carlos. (2011). Geotourism and Geoparks as Novel Strategies for Socio-economic Development in Rural Areas. International Journal of Tourism Research, (13), 68-81. 10.1002/jtr.800.
Torres-Delgado, A. & López Palomeque, F. (2014). Measuring Sustainable Tourism at the Municipal Level. Annals of Tourism Research, 49(1), 122-137.

  • تاریخ دریافت 31 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 30 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 04 دی 1402