فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

بررسی اثر تغییرات نسبت پشتیبانی صندوق‌ بازنشستگی تامین اجتماعی بر وضعیت عدالت در سلامت (با تاکید بر سیاست‌های کلی تامین اجتماعی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیدسجاد پادام 1
لطفعلی عاقلی 2
امیرحسین مزینی 2
حسین صادقی 3
1 دانشجوی دکتری، اقتصاد توسعه و برنامه ریزی اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، تهران، ایران
2 عضو هیأت علمی پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 عضو هیأت علمی گروه توسعه اقتصادی و برنامه ریزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
10.22034/es.2025.491944.1818
چکیده
عدالت در سلامت یکی از شاخص‌های کلیدی در نظام رفاهی است که به‌طور خاص به موضوع دسترسی به امکانات درمانی و بهداشتی برای آحاد جامعه می‌پردازد. صندوق تأمین اجتماعی به‌عنوان بزرگ‌ترین صندوق بیمه‌ای کشور با پوشش 48 میلیون نفری، نقش محوری در تحقق این هدف در کشور دنبال می‌کند، به‌خصوص که این سازمان بابت پوشش مخارج درمانی از مردم حق بیمه اختصاصی دریافت می‌کند؛ بنابراین رصد اهداف و مأموریت صندوق در این خصوص ضروری به نظر می‌رسد، چراکه این احتمال وجود دارد که صندوق تأمین اجتماعی تحت فشارهای اقتصادی ـ سیاسی و کاهش نسبت پشتیبانی مجبور شود تسویه مطالبات حوزه بازنشستگی را در اولویت قرار دهد؛ بنابراین پرسش اصلی پژوهش، این است که «آیا فشار هزینه‌های نظام بازنشستگی و کاهش نسبت پشتیبانی موجب تضعیف کمّی و کیفی ارائه خدمات درمانی در کشور خواهد شد؟». این پژوهش با استفاده از داده‌های آماری سازمان تأمین اجتماعی بین سال‌های 1380 تا 1402 انجام شده است و آزمون متغیرها به‌وسیله رگرسیون خطی انجام شد. در این پژوهش نسبت پشتیبانی و کسری تراز عملیاتی بودجه عمومی به‌عنوان متغیرهای مستقل و عدالت در سلامت با (شاخص‌هایی مانند تعداد بیمه‌پرداز به تخت، تعداد بیمارستان‌ها و درمانگاه­های ملکی تأمین اجتماعی و تعداد پزشکان تحت قرارداد به افراد تحت پوشش، هزینه درمان به کل هزینه‌های تأمین اجتماعی) به‌عنوان متغیرهای وابسته آزمون شدند. براساس نتایج مدل، با کاهش نسبت پشتیبانی و افزایش کسری بودجه، همه شاخص‌های منتخب عدالت در سلامت به‌طور معناداری وضعیت بدتری پیدا کردند.
کلیدواژه‌ها
سیاست‌های کلی تأمین اجتماعی
عدالت در سلامت
بحران بازنشستگی
نسبت پشتیبانی
صندوق تأمین اجتماعی

مرکز آمار ایران.

بهداروند، شاهین (1403). بررسی بخش دوم لایحه بودجه سال 1403 کل کشور (بخش صندوق‌های بازنشستگی). مرکز پژوهش‌های مجلس، شماره مسلسل 19717.

پروین، سهیلا (1401). شاخص هزینه زندگی بازنشته با استفاده از اجزا سبد مصرفی خانوار هدف. فصلنامه علمی ـ پژوهشی تأمین اجتماعی، سال هجدهم، (4)، ۵۷-۱۰۴.

پزشکیان، مسعود (1398). تحلیل عدالت در سلامت در دوره چهل ساله انقلاب اسلامی. مجله علمی ـ پژوهشی فرهنگستان علوم پزشکی، سال دوم، (4)، 493-501.

حیدری، علی؛ گرجی‌پور، اسماعیل و اکبری، نگار (1400). آینده‌اندیشی بیمه‌های اجتماعی ایران. مؤسسه عالی پژوهش‌های تأمین اجتماعی.

زروکی، شهریار؛ یدالهی اطلاقسرا، مستانه و یوسفی بارفروشی، آرمان (1400). محاسبه و تجزیه‌وتحلیل اشتغال غیررسمی در بخش‌های اقتصادی و برآورد منابع از‌دست‌رفته تأمین اجتماعی». فصلنامه علمی ـ پژوهشی تأمین اجتماعی، سال شانزدهم، (2)، ۱۳-۴۶.

زمانیان، زهرا (1400). کارگرانِ پلتفرم‌های دیجیتال و پوشش تأمین اجتماعی. فصلنامه علمی ـ پژوهشی تأمین اجتماعی، 17(55)، ۴۷-۷۰.

سالنامه‌های آماری سازمان تأمین اجتماعی؛ سال‌های مختلف.

شجاعی، فروغ؛ محسنی زنوزی، جمال‌الدین و محمدزاده، یوسف (1398). اثرات پیری جمعیت بر هزینه مراقبت‌های بهداشتی. فصلنامه علمی ـ پژوهشی تأمین اجتماعی، سال چهاردهم، (2)، 127-139.

قاسمی، مهدی (1402). بررسی ابعاد مصوبه افزایش سن بازنشستگی در برنامه هفتم. مرکز پژوهش‌های مجلس، شماره مسلسل 19545.

قنبری، معصومه؛ مالکی، محمدرضا؛ جعفری، توحید و اسمعیلی شهمیرزایی، سمیرا (1400). بحران صندوق‌های بازنشستگی و ضرورت اصلاح. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی.

 

 
 

Alfers, L. & Rogan, M. (2015). Health risks and informal employment in South Africa: does formality protect health? Int. J. Occup. Environ, Health 21(3), 207–215.

Barr, Nicholas (2012). Economics of the Welfare State. Oxford university press.

Beermann, Jack (2013). The Public Pension Crisis. S , 70 Wash. & Lee L. Rev.

Behrendt, Christina; Quynh Anh Nguyen & Uma, Rani (2019). Social Protection Systems and the Future of Work: Ensuring Social Security for Digital Platform Workers. International Social Security Review, 72(3), 17-41.

Galasso, V. (2008). Political Future of Social Security in Aging Societies.

International Labour Organization (2021). Extending social security to self-employed workers Lessons from international experience.

Jensen, Robert T. & Kaspar, Richter (2003). The health implications of social security failure: evidence from the Russian pension crisis. Journal of Public Economics, (88), 209-236.

Nuno, Meira Simoes da Cunha, Quynh Anh Nguyen (2019). ILO, “Extension of social security to workers in informal employment in the ASEAN region”.

Wilkinson, R. (1996). Unhealthy Societies: The Afflictions of Inequality. London: Routledge.

  • تاریخ دریافت 19 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 10 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 18 فروردین 1404