فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

طراحی سنجه ارزیابی میزان تحقق سیاست‌های اقتصاد مقاومتی در شرکت‌های پتروشیمی بورسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.
3 استادیار گروه مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.
4 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.
چکیده
سیاست‌های اقتصاد مقاومتی بهعنوان بالاترین سند اقتصادی جمهوری اسلامی ایران برای ایجاد و تقویت یک اقتصاد مقاوم در برابر تحریم و شوکهای درونی، در سال 1392 از سوی مقام معظم رهبری ابلاغ گردیده است. رصد و پایش مداوم و ارزیابی نتایج این سیاست‌ها در عرصه عمل، از الزامات دستیابی به یک اقتصاد مقاوم است. رصد و پایش نتایج نیازمند شاخص‌سازی و اندازهگیری میزان تحقق سیاستهای اقتصاد مقاومتی در هریک از بخشهای اقتصادی است تا بتوان با شناخت نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدهای اقتصادی، برنامهریزی مناسبی برای دستیابی به اهداف مدنظر را دنبال نمود. دسترسی به منابع غنی گاز و میعانات نفتی، ارزش افزوده بالا، قرارگرفتن منابع گازی خوراک در کرانه خلیج‌فارس و موقعیت جغرافیایی مناسب به‌‌لحاظ نزدیکی به بازارهای آسیا ازجمله چین و هند و همچنین اروپا ازجمله مزیت‌هایی است که صنعت پتروشیمی را به‌عنوان یکی از بخش‌های مهم اقتصادی مشخص می‌نماید. نقش پررنگ صنعت پتروشیمی در اقتصاد ایران و ظرفیت این شرکتها در اقتصاد مقاومتی، توجه به تحقق بندهای سیاستی را در این صنعت، افزون میکند؛ بنابراین در این پژوهش سعی شده است سنجههای متناسب با بندهایی به نقش شرکتهای پتروشیمی اشاره دارد، طراحی شود تا امکان ارزیابی میزان تحقق بندهای سیاستی مرتبط در شرکتهای پتروشیمی فراهم گردد. بدین‌منظور، سنجههای مرتبط با بررسی منابع کتابخانه‌ای و مصاحبه با خبرگان استخراج شده و به همراه سایر سنجههای پیشنهادی با روش حداقل مربعات جزئی (PLS) اعتبارسنجی و طبقه‌بندی می‌شود. این پژوهش، 120 سنجه برای ارزیابی تحقق سیاست‌های اقتصاد مقاومتی در شرکت‌های پتروشیمی ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ادیبی، ساره و التجائی، ابراهیم (1394). آثار نامتقارن تکانه‌های قیمت نفت بر رشد اقتصادی کشورهای عمده صادرکننده نفت با لحاظ نقش صندوق‌های ثروت ملی. کنفرانس بین‌المللی فناوری و مدیریت انرژی، تهران.
امامی میبدی، علی (1379). اصول اندازه‌گیری کارایی و بهره‌وری. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی.
امانی، جواد؛ خضری آذر، هیمن و محمودی، حجت (1391). معرفی مدل‌یابی معادلات ساختاری به روش حداقل مجذورات جزئی - PLS – PM و کاربرد آن در پژوهش‌های رفتاری. مجله برخط دانش روان‌شناختی، شماره اول، 41-55.
پیش قدم، سلیمان و پاکروان، بایرام (1396). تحلیل تأثیر سیاست‌های مالی بر شکنندگی مالی شرکت‌های منتخب پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. کنفرانس ملی تحولات نوین در مطالعات وحسابداری، مراغه.
حامدی‌نیا، حامد و اقبالی مقدم، محمدرضا (1396). ارائه شاخص ترکیبی برای اندازه‌گیری میزان موفقیت شرکت‌ها در تحقق اقتصاد مقاومتی. دوفصلنامه علمی ترویجی پژوهش‌های اقتصاد مقاومتی، سال دوم، (3)، 107-131.
حیدری، منصور و قربی، سیدمحمدجواد (1395). پژوهشی در معنا و مفهوم اقتصاد مقاومتی در جمهوری اسلامی ایران. مجله سیاست دفاعی، (97)، 37-80.
خاکسار، سیدعبدالمجید و مرتهب، محمد مهدی (1387). ضرورت پیاده‌سازی سیستم‌های نوین اطلاعاتی در پروژه‌های پتروشیمی کشور و تأثیر آن بر پیشرفت پروژه‌ها. فصلنامه مدیریت پروژه، 7، 3-6.
دفتر مطالعات اقتصادی (1393). شاخص‌های ارزیابی تحقق سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی. تهران: معاونت پژوهش‌های اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن (1396). معرفی شاخص‌های کلی جهت رصد عملکرد صنعت پتروشیمی کشور در راستای اجرای سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی. تهران: معاونت پژوهش‌های زیربنایی و امور تولیدی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
رزم‌آهنگ، مهدی (1396). شاخص‌های شکنندگی اقتصادی: مجموعه‌ای از شاخص‌های آسیب‌پذیری برای کشورهای (OECD) و ارائه پیشنهادهایی برای اقتصاد ایران. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
رهبر، امیرحسین (1396). توسعه یک مدلِ اقتصاد مقاومتی در سطح صنعت؛ مطالعه موردی صنایع پتروشیمی و برخی از صنایع پایین‌دستِ آن. رساله دکتری. دانشگاه تهران. تهران.
رهبر، فرهاد و میرشجاعیان حسینی، حسین (1388). ارزیابی استراتژی ملی و منطقه‌ای توسعه صنعت پتروشیمی. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، (21)، 65-29.
سیف، اله‌مراد (1393). مقدمه‌ای بر نقشه راه پیاده‌سازی سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی جمهوری اسلامی ایران. مطالعات راهبردی بسیج، 16(61)، 89-115.
سیفلو، سجاد (1393). اقتصاد مقاومتی راهبرد دفاع غیرعامل اقتصادی. سیاست دفاعی، 22(87).
شجاعی، پیام؛ جاجرمی‌زاده، محسن؛ علیمحمدلو، مسلم و مهرکی، حسین (1396). اولویت بندی شاخص‌های کیفیت تولیدات داخلی منطبق با اصول اقتصاد مقاومتی. سیاست‌های راهبردی و کلان، 5(ویژه‌نامه اقتصاد مقاومتی), 141-160.
شجاعی، خاطره؛ شفیعا، محمدعلی و غضنفری، مهدی (1395). انتخاب تأمین‌کننده انتقال تکنولوژی با استفاده از شاخصه‌های سبز و رویکرد آنتروپی ساو. سومین کنفرانس بین‌المللی اقتصاد سبز، بابلسر.
عبدی، سعید (1395). آسیب‌شناسی صادرات محصولات پتروشیمی و ارائه راهکار جهت افزایش توان صادرات غیرنفتی در راستای بند سیزدهم سیاست‌های اقتصاد مقاومتی. تهران: دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام).
غیاثوند، ابوالفضل و عبدالشاه، فاطمه (1394). مفهوم و ارزیابی تاب‌آوری اقتصادی ایران. پژوهشنامه اقتصادی، 15(59)، 161-187.
فروغی‌زاده، یاسین (1393). تبیین مفهومی اقتصاد مقاومتی و شاخص‌سازی و سنجش مقاومت‌پذیری اقتصاد ایران. تهران: دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام).
متقی، سمیرا و ابوالحسنی، اصغر (1397). شاخص‌سازی الگوی اقتصاد مقاومتی با تأکید بر رشد اقتصادی پویا. دومین کنفرانس ملی تحقیق و توسعه در مدیریت و اقتصاد مقاومتی. تهران.
محسنی، مریم (1394). ارائه چارچوبی یکپارچه برای مدیریت زنجیره تأمین مبتنی بر پارادایم‌های ناب، چابک، تاب‌آور و پایدار (LARS) در صنعت پتروشیمی. تهران: دانشگاه تهران.
محسنی زنوزی، سیدجمال‌الدین و صادق‌وند، بهزاد (1396). تأثیر شاخص‌های منتخب اقتصاد مقاومتی بر رشد اقتصادی ایران. اقتصاد اسلامی، 17(67)، 39-63.
مرشدی، سعیده؛ نونژاد، مسعود؛ ابراهیمی، مهرزاد و حقیقت، علی (1399). ارزیابی مزیت نسبی صادرات محصولات شیمیایی و پتروشیمی با استفاده از هزینه فرصت منابع داخلی. اقتصاد و تجارت نوین، سال پانزدهم، (2)، 141-179.
معافی، سیده‌فاطمه؛ دهقان‌نیری، لیلا و پورداداش‌مهربانی، نازیلا (1395). شاخص‌سازی اقتصاد مقاومتی در صنعت بانکداری. تهران: انتشارات آتیه‌نگر.
معاونت هماهنگی برنامه و بودجه (1394). شاخص‌های ارزیابی برنامه‌های اقتصاد مقاومتی. تهران: سازمان برنامه و بودجه.
ممبینی، یعقوب (1391). مؤلفه‌ها و شاخص‌های اقتصاد مقاومتی. همایش ملی بررسی و تبیین اقتصاد مقاومتی. رشت.
مهرافشان، محمدرضا و شعبانی، احمد (1396). بررسی انطباق قراردادهای احداث واحدهای پتروشیمی با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی از منظر انتقال فناوری (روش تحلیل محتوای عرفی). فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، (75)، 171-192.
میرترابی، هدیه‌سادات (1394). مبانی، ‌‌اصول ‌و ضوابط حاکم بر مقررات‌‌گذاری بانکی در ایران و سازمان همکاری اقتصادی و توسعه OECD - . تهران: دانشگاه تهران.
میرمعزی، سیدحسن (1391). اقتصاد مقاومتی و ملزومات آن (با تأکید بر دیدگاه مقام معظم رهبری). اقتصاد اسلامی، 12(47)، 49-76.
جاویدپور و مقدم دیمه (1395، خرداد 01). اقتصاد مقاومتی در پتروشیمی. قابل دسترس در تجارت فردا: tejaratefarda.com
دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران قابل دسترس در: SEO.ir
دستورالعمل حاکمیت شرکتی ناشران ثبت شده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار قابل دسترس در: SEO.ir
راهنمای گزارش مسئولیت اجتماعی شرکت / سازمان بر اساس استانداردها: 2018G قابل دسترس در csrrasaneh.ir
سازمان مدیریت صنعتی (1397). معرفی شاخص‌ها. قابل دسترس در: imi.ir
قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران (مصوب 1384). قابل دسترس در: qavanin.ir
گزارش پایداری پتروشیمی فجر (1397). قابل دسترس در: fepg.ir
گزارش پتروشیمی پیام قابل دسترس در: payampetro.ir
شاخص پایش عملکرد صنعت پتروشیمی در مدل اقتصاد مقاومتی قابل دسترس در: moqavemati.net
 
Barclay, D.; Higgins, C. & Thompson, R. (1995). The Partial Least Squares (PLS) Approach to Causal Modeling: Personal Computer Adoption and Use as an Illustration. Technology Studies, (2), 285-309.
Briguglio, L.; Cordina, G.; Farrugia, N. & Vella, S. (2008). Economic vulnerability and resilience. United Nations research paper, (55).
Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, (16), 297-334
Fisher, Irving (1933). The Debt-Deflation Theory of Great Depressions. Econometrica, (1), 337-357.
Fornell, C. & Larcker, D. F. (1981). Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error: Algebra and Statistics. Journal of Marketing Research, (18), 382-388. http://dx.doi.org/10.2307/3150980
Guillamont, P. (2010). Assessing the economic vulnerability of small island developing states and least developed countries. Journal of development studies, 46(5).
Nunnally, J.C. & Bernstein, I.H. (1994). The Assessment of Reliability. Psychometric Theory, (3), 248-292.
Nunnally, J.C. (1978). Psychometric theory. 2nd Edition, McGraw-Hill, New York.
Ringle, C.; Sarstedt, M. & Straub, D. (2012). Editor's comments: a critical look at the use of PLS-SEM. MIS quarterly. MIS QUART.

  • تاریخ دریافت 14 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 29 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 14 آذر 1403