فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

طراحی مدل رتبه‌بندی ریسک اعتباری ناشران صکوک اسلامی با رویکرد فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده معارف اسلامی و مدیریت صنعتی دانشگاه امام صادق(ع)
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته معارف اسلامی و مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری، رشته معارف اسلامی و مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
چکیده
امروزه رتبه‌بندی ابزارهای مالی یکی از راهکارهای مهم مدیریت ریسک در کشورهای پیشرفته دنیاست اما در کشور ما با وجود تصویب دستورالعمل ایجاد و راه‌اندازی مؤسسات رتبه‌بندی در سال 1395 فقدان نظام و الگوی رتبه‌بندی ابزارهای مالی اسلامی همچنان شرکت‌ها را مجبور نموده است تا برای تأمین مالی از طریق این ابزارها حتما از رکن ضامن استفاده نمایند. در نتیجه هزینه تأمین مالی در بازار سرمایه بالا رفته و جذابیت این روش کاهش یافته است.
با توجه به این که مؤسسات معتبر رتبه‌بندی در دنیا فرمول و مدل رتبه‌بندی خود را اعلام نمی‌کنند در این پژوهش پس از مطالعه ادبیات نظری مربوط به رتبه‌بندی صکوک اسلامی و تطبیق نتایج تحقیقات آماری پیشین در رابطه با مولفه­های مهم مورد استفاده توسط نهادهای رتبه‌بندی، 7 معیار تعیین شد. سپس با نظرخواهی از خبرگان ضمن تکمیل و تأیید این معیارها از طریق روشAHP  فازی این معیارها مقایسه و اولویت‌گذاری شدند. در واقع این مقاله می‌تواند به‌عنوان یک مدل بومی تلقی شده و می‌تواند مؤسسات رتبه‌بندی داخلی را در زمینه‌ی رتبه‌بندی صکوک اسلامی یاری نماید. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که از میان هفت مؤلفه موثر استخراج شده از ادبیات موضوع به ترتیب متغیرهای مربوط به اعتبارافزاها، سودآوری، بازار، اهرم شرکت، نقدینگی شرکت، اندازه شرکت و ساختار صکوک منتشر شده مهم‌ترین معیارهای مربوط به رتبه‌بندی صکوک اسلامی را تشکیل می‌دهند. در مدل ارائه شده هر یک از متغیرها از طریق پرسشنامه خبرگانی رتبه‌بندی شده‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آذر، عادل (1387). علم مدیریت فازی. تهران: مهربان.
باباجانی، جعفر و صاحبقرانی، امیرعباس (1397). ابعاد رتبه‌بندی اعتباری صکوک منتشر شده در بازار سرمایه کشور. تحقیقات مالی اسلامی، 7(2)، 397-424.
زندیه، وحید و زندیه سعید (1394). جایگاه اوراق بهادارسازی در رشد و توسعه اقتصادی کشورها. فصلنامه دانش سرمایه‌گذاری،(21).
سوری، مجتبی (1388). ابزار نوین بانکداری اسلامی (صکوک). ماهنامه توسعه صادرات، 14(80)، 16-20.
صاحبقرانی، عباس (1397). الگویی جهت رتبه‌بندی صکوک اجاره در بازار سرمایه ایران. (رساله دکتری). دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
کریمی، محمدشریف؛ کیومرث، سهیلی و نعیمی، مینا (1396). تأثیر متقابل متغیرهای کلیدی اقتصاد ایران و انتشار صکوک. نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی، ۱۷(۲۰)، ۱۶۹-۱۸۲.
‫موسویان، سیدعباس و شیرمحمدی احمدآباد، حسین (۱۳۹۰). شناسایی، طبقه‌بندی و اولویت‌بندی ریسک‌های اوراق بهادار مضاربه.... معرفت اقتصاد اسلامی، 5(3)، 147-172.
موسویان، سیدعباس؛ وثوق، بلال و فرهادیان آرانی، علی (1392). شناسایی، طبقه‌بندی و اولویت‌بندی ریسک‌های اوراق بهادر مضاربه. مجله اندیشه مدیریت راهبردی، (13). 5(3)، 147-172.
میسمی، حسین (1390). نقش، کارکرد، شیوه و آثار عملیاتی نمودن صکوک در نظام بانکی کشور. تازه‌های اقتصاد، 9(133)، 51-58.
نظرپور، محمدنقی؛ فاضلیان، سیدمحسن و مؤمنی‌نژاد، ناهید (۱۳۹۳). ارائه الگوی مطلوب تأمین مالی صنعت نفت ایران بر پایه صکوک استصناع و رتبه‌بندی ریسک‌های آن با استفاده از روش تجلیل سلسله مراتبی. تحقیقات مالی اسلامی، 3(2)، 67-98.      
وفایی، فرهاد (1386). طراحی یک مدل ریاضی برای اندازه گیری کارایی مدل های جبرانی در سیستم امتیازدهی مدل تعالی DEA به کمک روش تحلیل پوششی داده‌هاMADM. (رساله دکتری). به راهنمایی عادل آذر، دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس EFQM، تهران، ایران.
 
Ahmed, Essia Ries; Islam, Md Aminul; Alabdullah, Tariq Tawfeeq Yousif; & Amran, Azlan Bin (2019). A qualitative analysis on the determinants of legitimacy of sukuk. Journal of Islamic Accounting and Business Research. https://doi.org/10.1108/JIABR-01-2016-005
‌‌Arundina, Tika; Azmi Omar, Mohd & Kartiwi, Mira (2015). The predictive accuracy of Sukuk ratings; Multinomial Logistic and Neural Network inferences. Pacific-Basin Finance Journal, (34), 273-292. At Malaysian corporate bonds. Thesis, International Islamic University of Malaysia.
Brabazon, A. & Neill, M. O. (2006). Bond Rating Using Grammatical Evolution. Springer Link. Volume 3005.
Belkaoui, A. (1980). Industrial bond ratings: A new look. Financial Management, (99), 44-51.
Borhan, Nur Amirah & Ahmad, Noryati (2018). Identifying the determinants of Malaysian corporate Sukuk rating. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management.
Chaveesuk, R.; Srivaree-ratana, C. & Smith, E. (1997). Alternative Neural Network Approaches to Corporate Bond Rating. Journal of Engineering Valuation and Cost Analysis.
Ederington, L. H.; Yawitz, J.B. & Roberts, B.E. (1984). The Informational Content of Bond Ratings.
Elhaj, Mohamed Abulgasem; Muhamed, Nurul Aini & Ramli, Nathasa Mazna (2018). The effects of board attributes on Sukuk rating. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management. https://doi.org/10.1108/IMEFM-03-2017-0057
International Islamic Financial Market (2010). www.IIFM.com
Kamstra, M.; Kennedy, P. & Suan, T. (2001). Combining Bond Rating Forecasts Using Logit.
Kartiwi, M.; Gunawan, T. S.; Arundina, T. & Omar M. A. (2018). Decision tree optimization for Sukuk rating prediction. Journal of Fundamental and Applied Science10, (2), 323-332.
Kim, J. (1992). A comparative study of rule-based, neural networks, and statistical classification systems for the bond rating problem. Unpublished doctoral dissertation, Richmond, VA: Virginia Common Wealth University. 
Kim, K. & Han, I. (2001). The Cluster-Indexing Method for Case-Based Reasoning Using SelfOrganizing Maps and Learning Vector Quantization for Bond Rating Cases. Elsevier Science-Expert System with Applications.
Kumar, K. & Ganeshalingam, S. (2001). Detection and prediction of financial distress.
Kumar, Kuldeep & Bhattacharya, Sukanto (2006). Artificial neural network vs linear discriminant analysis in credit ratings forecast. Review of Accounting and Finance. https://doi.org/10.1108/14757700610686426
MARC (2016). MARC Rating Approach to Sukuk, Malaysian Rating Corporation Berhad (MARC), Damansara.
Mseddi, S. & Naifar, N. (2013). Rating Methodology and Evaluating the Issuerof Sukuk. International Journal of Management Science and EngineeringManagement, 8(4), 262-275.
Pinches, G. E. & Mingo, K. A. (1973). A MULTIVARIATE ANALYSIS OF INDUSTRIAL BOND RATINGS. The Journal of Finance, 28(1), 1-18.
RAM Holdings (2017). Ratings, from RAM Holdings Website: www.ram.com.my/ratings/ (accessed 12) Regulation in the United States and European Union, Springer, Birmingham.
Safari, Meysam; Ariff, Mohamed & Mohamad, Shamsher (2014). Sukuk Securities: New Ways of Debt Contracting. John Wiley & Sons.
Standard and Poor’s (2003). Rating Sukuk-How Rating Methodologies Apply to Islamic Debt Financing. Standard and Poor’s Ratings Direct. London: Author.
Standard and Poor’s (2008). The Benefits of Ratings for Islamic Financial Institutions and What They Address. Standard and Poor’s Ratings Direct.
Touray, A. K. (2004). Predicting a bond rating: Multivariate analysis of corporate bonds, a new look.
van Wijnbergen, Sweder & Zaheer, Sajjad (2013). Sukuk Defaults: On Distress Resolution in Islamic Finance. Rochester, NY: Social Science Research Network.
Zulkhibri, M. (2015). A sy nthesis of theoretical and empirical research on sukuk. Borsa Istanbul Review, 15(4), 237-248.

  • تاریخ دریافت 29 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 19 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 07 بهمن 1402