فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

تحلیل راهبردی-حقوقی مبانی نظری و ماهیت رمزارزش‌های قابل استخراج با مکاتب پولی اقتصاد (مطالعه موردی بیت‌کوین)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه ارتباطات رادیویی ثابت و سیار، پژوهشکده فناوری ارتباطات، پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات
2 دکتری علوم اقتصادی دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق (ع)، تهران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران
چکیده
در اواخر سال 2008 با رشد فناوری‌ها و گسترش فضای مجازی، پدیده­ای تحت عنوان ارز رمزنگاری شده «بیت­کوین» یا ارز مجازی به جهان معرفی گردید. به مرور زمان، با اقبال عمومی مردم جهان بیت­کوین ارزش پیدا کرد و انواع دیگری از موجودیت‌های رمزنگاری‌شده (رمزپول‌ها، رمزارزها و رمزدارایی‌ها) طراحی شدند و برخی از آنان کارکردهای پولی را پیدا کردند. در این میان یکی از مسائل مهم در خصوص رمزارزش‌های قابل استخراج مانند بیت‌کوین و امثال آن، ماهیت آن­ها و تحلیل پول بودن یا نبودن آن‌ها در اقتصاد و حقوق است که راهبردهای سیاست‌گذاری آن‌ها را مشخص می‌کند.
بعبارت دیگر این مسأله مطرح است که آیا رمزارزش‌های قابل استخراج مانند بیت­کوین از نظر مبانی نظری مکاتب پولی اقتصادی متعارف، پول هستند و با کدام یک از مکاتب پولی قابل تطبیق هستند و یا این‌که ماهیت دیگری مانند کالا و یا دارایی دارند. در این تحقیق سعی شده است به­منظور پاسخ به این مسأله براساس روش­ تحلیل تطبیقی و مقایسه­ای، از یکسو مبانی نظری رمزارزش‌های قابل استخراج با مکاتب پولی اقتصاد متعارف مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد و از سوی دیگر براساس راهبردهای حقوقی در کشورهای پیشرو، نحوه مواجهه حقوقی آن‌ها با این نوع پدیده تبیین گردد.
نتایج تحقیق نشان می­دهد؛ اولاً رمزارزش‌های قابل استخراج علی رغم این­که در دهه گذشته در برخی از تعاملات مالی بشر بعنوان واحد شمارش، وسیله مبادله و حتی ذخیره ارزش مورد استفاده قرار گرفته­اند و وظایف پول را ایفا کرده‌اند، ولی با مبانی نظری هیچ یک از مکاتب پولی متالیسم و چارتالیسم تطابق کامل ندارند و این مکاتب نمی‌توانند پول بودن آن‌ها را تبیین و اثبات نمایند، زیرا که این رمزارزش‌ها در پاسخ به هریک از سؤالات مبنایی در زمینه پول با یکی از مکاتب پولی تطبیق دارند و ماهیت فی­ما­بینی دارند و مکاتب پولی برای تبیین آن­ها نیازمند بازنگری در نظریات خویش هستند. ثانیاً در مقام عمل و تجربه، راهبردهای حقوقی کشورهای جهان در مواجهه با رمزارزش‌هایی همچون بیت‌کوین ذووجهی بوده است، یعنی برای دو وجه مالی و پولی آن قوانین و مقررات لازم را تدوین نموده‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


 
حسینی دولت‌آبادی، سیدمهدی (1394). ترتیبات خلق پول از منظر اقتصاد متعارف و اقتصاد اسلامی با تأکید بر نرخ ذخیره قانونی. (رساله دکتری دانشگاه تهران)، تهران،‌ ایران.
خادمان، محمود؛ کوشا، ابوطالب و نوری، فاطمه (1400). شناسایی ماهیت حقوقی رمزارزها با تحلیل ساختاری آنها در نظام حقوقی ایران. حقوقی دادگستری، سال هشتاد و پنجم، (115)، ۳۴۹-۳۷۲.
داوودی، پرویز؛ نظری، حسن و میرجلیل، حسین (1388). پول در اقتصاد اسلامی. تهران: انتشارات سمت.
درودیان، حسین و سبحانی، حسن (1394). ارزیابی انتقادی رویکردهای موجود در هستی‌شناسی پول؛ ارائه تفسیری بدیل. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 15(57)، 113-136.
رضائی صدرآبادی، محسن و ساقی، مهدی (1400). ترجمه و تخلیص آئین‌نامه پیشنهادی نظارت پارلمان و شورای اروپا بر رمزدارایی‌ها. تهران: انتشارات پژوهشگاه فضای مجازی، مرکز ملی فضای مجازی.
رضائی صدرآبادی، محسن و کشاورزی، محمدرضا (1401). طبقه‌بندی و تحلیل فنی ـ اقتصادی انواع رمزارزش‌ها از منظر چارچوب کلان نظام پولی در اقتصاد اسلامی. تحقیقات مالی اسلامی، سال یازدهم، بهار و تابستان، (2).
روشن، محمد؛ مظفری، مصطفی و میرزایی، هانیه (1397). بررسی وضعیت فقهی و حقوقی بیت کوین. فصلنامه حقوقی دانشگاه شهید بهشتی، 22(87)، 49-78.
سبحانی، حسن و قائمی‌نیا، علی‌اصغر (1397). تأملی در منشأ ارزش بیت‌کوین از منظر اعتباریات علامه طباطبایی. پژوهشنامه اقتصادی، 18(70)، 245-263.
سعدی، حسینعلی و میرزاخانی، رضا (1397). بیت‌کوین و ماهیت مالی ـ فقهی پول مجازی. جستارهای اقتصادی، 15(30)، 71-92.
سلطانی، محمد و اسدی، حمید (1394). ماهیت حقوقی پرداخت در پول الکترونیک. پژوهشنامه حقوق اسلامی، 16(1)، 79-102.
سیدحسینی، میرمیثم و دعائی، میثم (1393)، بیت­کوین نخستین پول مجازی. نخستین ماهنامه بازار سرمایه ایران، (114 و 115).
شاهچرا، مهشید؛ طاهری، ماندانا و فرجی، مرجان (1400). چهارچوب مقررات‌گذاری رمزارزها در ایران: بررسی رویکردهای بین‌المللی و ارائه پیشنهاد. تهران: پژوهشکده پولی و بانکی.
 
Adam, Faraz & Barkatulla, Abdul Kadir (2019). Currency in Islamic Law, Chapter in Fintech In Islamic Finance Theory and Practice, London Routledge.
cmegroup.com/newsletters/quarterly-cryptocurrencies-report/2023-q1-cryptocurrency-recap.html
Coinmap.org: Crypto ATMs & merchants of the world. Available at: https://coinmap.org/view/
Davidson, S.; de-Filippi, P. & Potts, J. (2016). Economics of Blockchain, Public Choice Conference, May, Fort Lauderdale, United States. ff10.2139/ssrn.2744751ff. ffhal-01382002. Available in: https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01382002/document.
Edemilson Paraná & Tomás N. Rotta (2022). Bitcoin as a digital commodity. New Political Economy, (27).
European Central Bank (ECB) (2012). “VIRTUAL CURRENCY SCHEMES”, In 2012 all ECB publications feature a motif taken from the €50 banknote, ISBN: 978-92-899-0862-7 (online), All rights reserved. Reproduction for educational and non-commercial purposes is permitted provided that the source is acknowledged.
FinCEN (10/27/2014). Request for Administrative Ruling on the Application of FinCEN’s Regulations to a Virtual Currency Payment System (FIN-2014-R012).
Gikay, Asress (2018). Regulating Decentralized Cryptocurrencies Under Payment Services Law: Lessons from the European Union. Journal of Law. Technology & the Internet, 9(1), 1-35.
Hazlett, Peter K. & Luther, William J.  (2020). Is bitcoin money? And what that means. Currency in The Quarterly Review of Economics and Finance.(77), 144-149.
Hülsmann, Jörg Guido (1999). Economic Science and Neoclassicism. Quarterly Journal of Austrian Economics 2, (4), 1–20.
Hülsmann, Jörg Guido (2008). The Ethics of Money Production. Ludwig von, Mises Institute.
Ingham, G. (2004). The nature of money; policy press, Cambridge.
Internal Revenue Exchange (IRS). IRS Notice 2014-21-virtual currency taxation. In IRS.
Keynes, John Maynard (1930). A Treatise on Money.
Knapp, Georg Friedrich (1905). Translate By Darmstadt (1920). The State Theory of Money. London: Macmillan & Company  Limited,  St. Martins Street.
Lubomir, T. (2022). Bank of Russia Ready to Legalize Crypto Mining If Miners Sell Minted Coins Abroad. https://news.bitcoin.com/bank-of-russia-ready-to-legalize-crypto-mining-if-miners-sell-minted-coins-abroad/
Menger, Carl (1871). Principles of Economics. Auburn, Ala.: Ludwig von Mises Institute, 2005.
Menger, Karl (1982). On the Origin of Money. The Economic Journal, 2(6), (Jun., 1892), 239-255. Stable URL: http://links.jstor.org/sici?sici=0013-0133%28189206%292%3A6%3C239%3AOTOOM%3E2.0.CO%3B2-Q
Mises, Ludwig von (1953). The Theory of Money and Credit. New Haven: Yale University Press,.
Morton, H. (2022). Cryptocurrency 2022 Legislation. https://www.ncsl.org/research/financial-services-and-commerce/cryptocurrency-2022-legislation.aspx
Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A peer-to-peer Electronic Cash System. Decentralized Business Review, 21260.
Nakamoto, Satoshi (2009). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. Business Review, satoshin@gmx.com www.bitcoin.org.
Rothbard, M. N. (2001). The case for a 100 percent gold dollar. Alabama: Ludwig von Mises Institute.
Rothbard, M. N. (2001). The case for a 100 percent gold dollar. Alabama: Ludwig von Mises Institute.
Sancheti, V. (2019). What Is Tether?-Everything You Need To Know About Tether Cryptocurrency.
Satoshi Nakamoto (2008). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. satoshin@gmx.com www.bitcoin.org
SEC (2021). The Division of Examinations’ Continued Focus on Digital Asset Securities*. 1–8. https://www.sec.gov/news/public-statement/statement-im-finhub-
Sedgwick, Kai (2018). A Complete A-Z of Stablecoins. Available At: https://news.bitcoin.com/a-complete-a-z-of-stablecoins/
Simmel, G. (1978). The Philosophy of Money. London: Routledge, 1978 [1907].
Stankovic, Stefan (2018). US Cryptocurrency Regulation: Policies, Regimes & More. https://unblock.net/us-cryptocurrency-regulation
Stepanova, AA; Bolotaeva, OS & Alekseeva SS (2019). The Legal Nature of Cryptocurrency, IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, DOI 10.1088/1755-1315/272/3/032166
Suede, Michael (2011a). How to Use Bitcoin-the Most Important Creation In The History Of Man. Libertarian News, May 31. Available at: https://www.libertariannews.org/2011/05/31/how-to-use-bitcoin-the-most-important-creation-in-the-history-of-man/
Tucker, Jeffrey (2014). Bitcoin and Mises’s Regression Theorem. Liberty.me. Available at: http://tucker.liberty.me/2014/09/07/bitcoin-and-misess-regression-theorem/
U.S. DEPARTMENT OF THE TREASURY, Frequently Asked Questions: 401, REVISED GUIDANCE ON ENTITIES OWNED BY PERSONS WHOSE PROPERTY AND INTERESTS IN PROPERTY ARE BLOCKED, 2014.
Wright, A. & De Filippi, P. (2015). Decentralized Blockchain Technology and The Rise of Lex Cryptographia. Available at SSRN 2580664.

  • تاریخ دریافت 21 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 08 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 04 دی 1402