فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی

مسئله کاهش ارزش پول ملی، نظریه برابری قدرت خرید و ارتباط متقابل متغیرهای پولی و ارزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 استاد گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
جهش‌های شدید ارزی و تضعیف شدید ارزش ریال در سال‌های اخیر، آسیب جبران ناپذیری بر اقتصاد ایران وارد کرده‌است. در این مقاله رویکرد تحلیلی برخی از سیاستگذاران اقتصادی کشور، مبنی بر لزوم افزایش نرخ ارز به اندازه اختلاف نرخ تورم داخلی و خارجی بر اساس نظریه برابری قدرت خرید مورد بررسی قرارگرفته‌است. بدین صورت که ابتدا به آزمون تجربی نظریه برابری قدرت خرید در کوتاه‌مدت و بلندمدت به روش خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی(ARDL) پرداخته می‌شود.  سپس از جنبه دیگر صحت ادعای فوق را برمبنای بررسی ارتباط متقابل و همزمان میان متغیرهای پولی و ارزی به روش گشتاورهای تعمیم‌یافته(GMM) در دوره زمانی ۱۴۰۰-۱۳۴۶ مورد ارزیابی قرار می‌دهد. نتایج حاکی از آن است که اولاً رفتار نرخ ارز در بازار آزاد در کوتاه‌مدت و بلندمدت از نظریه برابری قدرت خرید تبعیت نمی‌کند. ثانیاً نتایج سیستم معادلات همزمان به روش (GMM) نشان می‌دهد که میان متغیرهای نرخ ارز و سطح قیمت‌ها ارتباط دو سویه و هم‌جهت وجود دارد. بعلاوه تأثیر نرخ ارز بر افزایش قیمت‌ها بیشتر از تأثیر قیمت‌ها بر افزایش نرخ ارز است. بنابراین بر طبق این نتایج رویکرد سیاستی قیمت‌گذاری نرخ ارز بر مبنای اختلاف نرخ تورم داخل و خارج نمی‌تواند رویکرد درستی باشد و تعیین نرخ ارز به این شیوه منجر به افزایش شدیدتر قیمت‌ها و ایجاد تنگناهای معیشتی می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابراهیمی، سجاد و سیدعلی مدنی‌زاده (1395). تغییرات گذر نرخ ارز و عوامل موثر بر آن در ایران. فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، 5(18)، 147-170.
ابوالحسن ­بیگی، هانا و مهدوی، ابوالقاسم (1398). رابطه نرخ ارز با تراز تجاری ایران تحت شرایط نااطمینانی (رویکرد غیرخطی). مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، 8(32)، 1-17.
باغچری، محمود؛ حسینی‌نسب، ابراهیم و نجارزاده، رضا (۱۳۹۳). اثر سیاست پولی بر فشار بازار ارز: مطالعه موردی ایران. فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، جلد ۲، (۷۱)، 53-۷۸.
بردبار، آزاده؛ سعادت، رحمان؛ طیبی، سیدکمیل و محمدی، تیمور (1398). رویکردی بین کشوری جهت تحلیل عوامل اثرگذار بر جهش نرخ ارز. فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، سال هشتم، (31)، 95-121.
بهادر، علی (1394). نظام‌های ارزی، دسته‌بندی، شناسایی و آثار اقتصادی. پژوهشکده پولی و بانکی، MBRI -RP-94003
پدرام، مهدی (۱۳۹۱). مالیه بین‌الملل. تهران: دانشگاه الزهرا (سلام‌الله‌علیها).
پدرام، مهدی و دهنوی، شدریه (۱۳۹۲). خودرگرسیون آستانه‌ای و آزمون تئوری برابری قدرت خرید. فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، (۶۸)، 139-158.
جعفری صمیمی، احمد؛ علیمرادی، محمد؛ بیات، ندا و علمی، سیامک (۱۳۸۹). هزینه­های مبادله و تعدیل غیرخطی نرخ ارز حقیقی با استفاده از الگوی STAR (مطالعه موردی ایران). فصلنامه پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، سال هجدهم، (53)، 5-24.
حقیقت، جعفر و لاریجانی، لیلا (۱۳۹۴). بررسی تجربی نظریه برابری قدرت خرید در ایران با لحاظ شکست ساختاری. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، (74)، 133-154.
رضازاده، علی؛ محمدپور، سیاوش و فتاحی، فهمیده (۱۳۹۷). کاربرد آزمون ریشه واحد غیرخطی مارکوف – سوئیچینگ در بررسی نظریه برابری قدرت خرید. فصلنامه نظریه­های کاربردی اقتصاد، سال پنجم، (2)، 55-80.
شجری، هوشنگ؛ اربابیان، شیرین و رفعت، بتول (1385). بررسی رابطه متقابل تورم و کاهش ارزش خارجی پول در ایران. مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان (علوم انسانی)، جلد بیست و یکم، (2)، 41-50.
شرافت‌جهرمی، محمدناصر و صمصامی، حسین (۱۳۸۵). الگویی برای محاسبه نرخ مناسب ارز در دوران اصلاح ساختار اقتصاد ایران. پژوهشنامه اقتصادی، ۶(۲۱)، 81-۱۲۰.
شهیدی، آمنه و یاوری، کاظم (۱۳۹۳). توسعه مالی، موجودی سرمایه، سرمایه‌گذاری خارجی و رشد اقتصادی در ایران. فصلنامه سیاست‌گذاری پیشرفت اقتصادی، سال دوم، (۱)(پیاپی ۲)، 1-۲۸.
صمصامی، حسین (1398). جعبه سیاه تضعیف ارزش ریال. با مقدمه: پرویز داوودی، تهران: خبرگزاری تسنیم.
صمصامی، حسین و توتونچی ملکی، سعید (1389). بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم تغییرات نرخ ارز بر صادرات غیرنفتی. فصلنامه اقتصاد و الگوسازی، 1(1)، 23-39.
فخاری، حسین و فقیه، محسن و ایمانی، کریم (۱۴۰۰). پوشش رسانه‌ای مدیرعامل و همزمانی قیمت سهام: سیستم معادلات همزمان. مجله پیشرفت‌های حسابداری دانشگاه شیراز، دوره سیزدهم، ۲(۸۱)، 197-۲۲۶.
گجراتی، دامودار (1383). مبانی اقتصادسنجی. جلد دوم، ترجمه حمید ابریشمی، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
محمدزاده، اعظم؛ شهیکی تاش، محمدنبی و روشن، رضا (۱۳۹۴). مقایسه مدل‌های قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای مبتنی بر مصرف (CCAPM) و مبتنی بر مخارج مصرفی مسکن (HCCAPM) در توضیح بازده سهام در ایران. فصلنامه نظریه‌های کاربردی اقتصاد، سال دوم، (۳)، 49-۷۲.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1397). تحلیلی بر وضعیت بازار ارز، بررسی اقدامات دولت و ارائه پیشنهادهای تکمیلی. معاونت پژوهش‌های اقتصادی، دفتر مطالعات اقتصادی.
مزینی، امیرحسین (1392). آسیب‌شناسی تحولات ارزی اخیر با تأکید بر بخش بازرگانی. فصلنامه سیاست‌های مالی و اقتصادی، 1(1)، 81-96.
 
 
 
Aslan, A. (2010). The Validity of PPP: Evidence from Lagrange Multiplier Unit Root Tests for ASEAN Countries. Economics Bulletin, 30(2), 1433-1443.
Balassa, B. (1964). The purchasing power parity doctrine. J. Political Econ, (72), 584-596.
Bjornland, H. C. (2009). Monetary policy and exchange rate overshooting: Dornbusch was right after all. Journal of International Economics, (79), 64-77.
Chen, L. & Lee, S. (2018). Exact computation of GMM estimators for instrumental variable quantile regression models. Journal Applied Econometrics, 33(4), 553-567.
Corbo, V. & Di Casola, P. (2022). Drivers of Consumer Prices and Exchange Rates in Small Open Economies. Journal of International Money and Finance, Elsevier, 122(C).
Ebbes, P.; Wedel. M. & Steerneman, B. (2005). Solving and testing for regress or-error in dependence when no instrumental variables are available: With new evidence for the effect of education on income. Quantitative Marketing and Economics, 3(4), 365-392.
Edwards, Sebastian (1985). Exchange Rate Misalignment in Developed Countries: Analytical Issues and Empirical Evidence. CPP Working Paper,World Bank, Country Policy Development, Washington D.C.
Froot, K.A.; Kim, M. & Rogof, K. (2019). The Law of One Price Over 700 Years. Annals of Economics and Finance, Society for AEF, 20(1), 1-35.
Ha, J. Stocker, M.M. & Yilmazkuday, H. (2019). Inflation and Exchange Rate Pass Through. Policy Research Working Paper 8780, The World Bank.
Habiyaremye, A. & Ziesemer, T. H. W. (2009). Export Demand Elasticities and Productivity as Determinants of Growth: Estimates for Mauritius. UNU-MERIT Working Papers, ISSN 1871-9872.
Hansen, L. P. & Singleton, K. J. (1982). Generalized instrumental variables estimation of nonlinear rational expectations models. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1269-1286.
Isard, P. (1995). Exchange Rate Economics. Cambridge University Press.
Kearns, J. & Manners, P. (2006). The Impact of Manetary Policy on The Exchange Rate: A Study Using Intraday Data. International Journal of Central Banking, 2(4), December.
Khordehfrosh Dilmaghani, A. & Tehranchian, A.M. (2015). The Impact of Monetary Policies on the Exchange Rate: A GMM Approach. Iran. Econ. Rev. 19(2), 177-191.
Melesse. (2011). Eviews 7 User’s Guide II.
Nelson C. Mark (2000). International Macroeconomics and Finance: Theory and Empirical Methods. forthcoming, Blackwell Publishers.
Vasconcelos, C. R. F. & Júnior, L. A. L. (2016). Validity of purchasing power parity for selected Latin American countries: Linear and non-linear unit root tests. EconomiA, 17(1), 114 -125.
Wang, Peijie (2009). The Economics of Foreign Exchange and Global Finance. Second Edition, university of Hull, Business School, Springer-Verlag Berlin Heidelberg.

  • تاریخ دریافت 01 آبان 1401
  • تاریخ بازنگری 24 بهمن 1401
  • تاریخ پذیرش 10 مرداد 1402