برآورد تابع واکنش سیاست مداخله بانک مرکزی ایران در بازار ارز

سعادت نژاد, عبدالحمید; طباطبایی‌نسب, زهره; ابطحی, سید یحیی; دهقان تفتی, محمدعلی

doi:10.22034/es.2022.144755

برآورد تابع واکنش سیاست مداخله بانک مرکزی ایران در بازار ارز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

عبدالحمید سعادت نژاد ¹

زهره طباطبایی‌نسب ²

سید یحیی ابطحی ³

محمدعلی دهقان تفتی ³

¹ دانشگاه آزاد اسلامی یزددانشکده حسابداری، مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی یزد،یزد، ایران

² ا ستادیار اقتصاد، گروه اقتصاد، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

³ استادیار اقتصاد، گروه اقتصاد، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

10.22034/es.2022.144755

چکیده

یکی از اهداف مهم دولت از مداخله در بازار ارز، حفظ تعادل در نرخ ارز و جلوگیری از انحراف نرخ ارز از مسیر تعادلی با کمترین حجم مداخله است. چرا که انحرافات نرخ ارز باعث ایجاد بی‌ثباتی در بخش‌های مختلف اقتصاد می‌گردد. در نتیجه، کنترل این انحرافات می‌تواند علاوه بر اثرات مطلوب بر بخش داخلی اقتصاد، ثبات و تعادل‌بخش خارجی را نیز در پی داشته باشد. هدف این مقاله برآورد تابع واکنش (عکس‌العمل) سیاست مداخله بانک مرکزی ایران در بازار ارز کشور است. برای این منظور ابتدا شاخص مداخله بانک مرکزی با رویکرد فشار بازار ارز محاسبه و سپس تابع عکسالعمل سیاست مداخله با رویکرد آستانهای (STAR) برای بازهی زمانی، 1397-1370:2:4 برآورد می‌شود. نتایج برآورد قسمت خطی مدل نشان میدهد که متغیر انحرافات نرخ ارز از مسیر بلندمدت تأثیر منفی بر شاخص مداخله بانک مرکزی دارد. این در حالی است که نتایج برآورد قسمت غیرخطی مدل حکایت از تأثیر مثبت انحرافات بلندمدت نرخ ارز و نرخ رشد درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت بر مداخله بانک مرکزی در بازار ارز ایران دارند. این موضوع نشان دهنده آن است که با افزایش درآمدهای ارزی دولت، رشد ذخایر ارزی بانک مرکزی بیشتر می‌شود. در حقیقت در ایران به دلیل وجود تورم بالا، دولت‌ها همواره سعی کردهاند که نرخ ارز را در سطح پایین تنظیم نمایند تا از این طریق مانع از افزایش سطح قیمتها شوند. نتیجه این نوع دخالتها، عدم انعطاف‌پذیری نرخ ارز اسمی در واکنش به تغییرات و تحولات اقتصادی بوده است که خود عاملی برای کاهش نرخ ارز واقعی در چند دهه اخیر در ایران می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

ذخایر خارجی بانک مرکزی

فشار بازار ارز

مداخله بانک مرکزی

مدل رویکرد آستانه‌ای

اطلاعات سری‌های زمانی اقتصادی، بانک مرکزی ایران. (1400). آدرس وب سایت https://www.cbi.ir/page/4275.aspx . بر اساس دادههای خردادماه 1400.
هاشمی و همکاران، (1399). بررسی رابطه تورم و نرخ ارز با در نظر گرفتن شاخص فشار بازار ارز و درجه مداخله بانک مرکزی. دو فصلنامه علمی مطالعات و سیاستهای اقتصادی. مرکز مطالعات اقتصاد دانشگاه مفید. دوره 7، شماره 2، شماره پیاپی 14، ص 239 الی 266.
طباطبایی نسب، زهره و افشاری، زهرا (1391). برآورد میزان مداخله مستقیم بانک مرکزی ایران با رویکرد فشار بازار ارز. پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی. 20(64): 87-114.
عبادی، جعفر و جهانگرد، هاجر (1391). الگوسازی مداخله ارزی در بازار ارز ایران. تحقیقات اقتصادی. 47(3):23-44.
عزیزی زهرا (1397). بررسی عدم ثبات ضرایب در تابع واکنش مداخلات ارزی در اقتصاد ایران. فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی. ۲۶ (۸۵): ۲۷۱-۳۰۰.
فخرحسینی، سید فخرالدین (1391). ارزیابی اثرات سیاست پولی در اقتصاد ایران در قالب یک مدل ادوار تجاری ایران. مجله پژوهش‌های پولی – بانکی. 14: 111-133.
مشیری، سعید و خطیبی، سپیده (1391). تحلیل و شناسایی عوامل مؤثر بر دخالت بانک مرکزی در بازار ارز ایران. فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران. 1(4):33-61.
نیلی، مسعود و فیروز، حمید (1391). چگونگی ایفای نقش بانک مرکزی در بازارهای ارز و پول. بیست و سومین همایش بانکداری اسلامی. تهران: مؤسسه عالی آموزش بانکداری ایران.

Adams & (1986). Monetary Mystique: Secrecy and Central Banking. Journal of Monetary Economics 17 (January 1986): 63-92.
Akdogan, IU. (2020). Understanding the dynamics of foreign reserve management: The central bank intervention policy and the exchange rate fundamentals. International Economics, 2020 – Elsevier. Volume 161, May 2020, Pages 41-55.
Angel, RC.(1988). Explaining policy failure: Japan and the international economy, 1969–1971. Journal of Public Policy, 1988 - cambridge.org. Volume 8, Issue 2 , April 1988 , pp. 175 – 194.
Apergis, I. & Eleftheriou, S .(2019) . The impact of the 2008 financial crisis on the Greek banking system. international Journal of economics …, 2019 - inderscienceonline.com. Volume 17, Issue 3.
Berg, A. Karam, P. and Laxton, D. (2006). Practical model-based monetary policy analysis—a how-to guide. International Monetary Fund Working Paper, 06/81.
Chai-anant, C., Pongsaparn, R., and Tansuwanarat, K. (2008). Roles of exchange rate in monetary policy under inflation targeting: A case study for Thailand. Bank of Thailand Discussion Paper, 09/2008.
Boyer, Russell S. (1978). Optimal Foreign Exchange Market Intervention. Journal of Political Economy Volume 86, Number 6.
Bruna,K. VAN, Q.(2020). The central banks' ability to control variability of money market interest rates: The case of inflation targeting countries
. Journal of Economic Behavior & Organization, 2020 – Elsevier. Volume 176, August 2020, Pages 384-402.
Chang, Roberto (2018), Foreign Exchange Intervention Redux, NBER Working Paper No. 24463, Issued in March 2018, NBER Program(s): International Finance and Macroeconomics, Monetary Economics.
Dijk, D. Teräsvirta, T. (2002). Smooth transition autoregressive models—a survey of recent developments. Econometric reviews, 2002 - Taylor & Francis.
Volume 21, 2002 - Issue 1. PAGES 1-47
Dornbusch, R. (1976), Exchange Rate Expectation and Monetary Policy, Journal of International Economics, Vol. 6, pp. 231-244.
Filipe, J & ets. (2019). Self-selection and treatment effects: Revisiting the effectiveness of foreign exchange intervention. Journal of Macroeconomics. Volume 57, September 2018, Pages 299-316.
Garcia, C. J., Restrepo, J. E., & Roger, S. (2011). How much should inflation targeters care about the exchange rate? Journal of International Money and Finance, 30(7), 1590–1617.
Giannellis, N. & Koukouritakis, M. (2013). Exchange Rate Misalignment and Inflation Rate Persistence: Evidence from Latin American Countries. International Review of Economics and Finance. 25: 202-218.
Girton, L. & Roper, D. (1977 ). A monetary model of exchange market pressure applied to the postwar Canadian experience. The American Economic Review- JSTOR. 67, No. 4 (Sep., 1977).
Grimler, A. (1994). Money and The Economy: A Monetarist View. Reading, MA: Addison-Wesley, 1994.
Im, J. H. (2010). Optimal Currency Target Zones: How Wide Should Exchange Rate Bands Be? International Economic Journal, Vol. 15, No. 1, pp. 61 – 93.
Khawaja, MJ. (2018). The existence of a stable money multiplier in the small open economy of Kazakhstan. Journal of Economic Studies, 2018 - emerald.com. Volume 45 Issue 6.
Kubo, A. (2015). Did central banks respond to currency depreciation during the global financial crisis? Mimeo.
Kubo, A. (2017). Macroeconomic impact of monetary policy shocks: Evidence from recent experience in Thailand. Journal of Asian Economics, 19(1), 83–91.
Petti, M. (1985). Exchange rate theory and practice. University of Chicago press, Chicago, 1985.527 pp.
Taslim, A. (2017). Testing monetarist-structuralist controversy in determining inflation in Bangladesh. The Journal of Developing Areas. Volume 51, Number 3, Summer 2017. pp. 17-31.
Taylor, B. (2000). Using Monetary Policy Rules in Emerging Market Economies. Stanford University December 2000. http://web.stanford.edu/.
Ter¨asvirta & (1992) .The asymmetric effects of monetary policy: A nonlinear vector autoregression approach. Journal of Money, Credit and Banking. Vol. 31, No. 1 (Feb., 1999), pp. 85-108 (24 pages).
Teräsvirta, T. (1999). Investigating stability and linearity of a German M1 money demand function. Journal of Applied …, 1999 - Wiley Online Library. Volume14, Issue5. September/October 1999. Pages 511-525.
Ripoll M. (2004). “Real Exchange Rate Targeting, Targeting, Macroeconomic Performance, and Sectoral Income Distribution in developing Countries’’ Journal of Trade & Economic Development, VoL. 14 (2), PP. 167- 196
Ripoll M. (2016). Real Exchange Rate Targeting, Macroeconomic Performance, and Sectoral Income Distribution in developing Countries” Journal of Trade & Economic Development, Vol. 14, pp. 167-196.
Roper, DE. Turnovsky, SJ. (1980). Optimal exchange market intervention in a simple stochastic macro model. Canadian Journal of Economics, 1980 – JSTOR. 13, No. 2 (May, 1980).
Roy, S.(2020). The Moses effect: can central banks really guide foreign exchange markets? - Empirical Economics, 2020 - search.ebscohost.com. Empirical Economics . Jun2020, Vol. 58 Issue 6, p2837-2865. 29p
Walsh, C. E. (2010); Monetary Theory and Policy, the MIT Press, Third Edition, London.
Whymark, R. (2015). How Has Cash Usage Evolved in Recent Decades? What Might Drive Demand in the Future?. Bank of England Quarterly Bulletin 2015 Q3. Available at SRN: https://ssrn.com/abstract=2667474