پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی 2252-0597 15 1 2026 04 21 A contemplation on the key characteristics related to common monetary arrangements and its role in designing alternative monetary arrangements تأملی در مشخصه‌های کلیدی مرتبط با ترتیبات پولی رایج و نقش آن در طراحی ترتیبات پولی بدیل 213338 10.22034/es.2025.489983.1815 FA مهدی خوشخوی استادیار دانشکده اقتصاد و علومسیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران حسن سبحانی استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2024 08 24 During the last century, many economic studies have come out in the position of criticizing and evaluating the conventional monetary and banking system, and sometimes they have also presented an alternative monetary system. In the meantime, we see many differences in the proposed monetary views and analyses, one of the important causes of which can be attributed to different perceptions of the way conventional bank’s function and play a role in the current Money supply in economy.<br>Therefore, it seems that the category of "bank money creation" and related mechanisms need more analysis and clarification. With the aim of gaining a correct insight into the design requirements of alternative monetary arrangements, the present study examines the characteristics and processes related to current bank money creation.<br>For this purpose, while pointing out the important questions and ambiguities that can be raised in this field, three key elements of this field including "bank money creation", "bank money creation from nothing" and "nature and function of commercial bank" are taken into consideration.<br>Based on the results of this study, it is necessary to provide alternative monetary arrangements along with answers to related key questions, based on a correct understanding of the "nature of the bank" and its individual and collective functions in the conventional monetary system, to define the function(s) You have to pay for it. Then, if it is decided to completely eliminate the possibility of creating bank money in the new monetary arrangements, it is necessary to distinguish between the two characteristics of "money creation from nothing" and "bank money creation" and to understand their functional nature, to explain the role of each in creating Power of "bank money creation" for banks. طی سده گذشته مطالعات اقتصادی متعددی در مقام نقد و ارزیابی نظام پولی و بانکی متعارف برآمده و بعضاً به ارائه نظام پولی جایگزین نیز پرداخته­اند. در این بین شاهد تفاوت­هایی عدیده در دیدگاه­ها و تحلیل­های پولی طرح­شده هستیم که یکی از علل مهم آن را می­توان برداشت­های متفاوت نسبت به نحوه عملکرد و نقش­آفرینی بانک­های متعارف در جریان عرضه پول در اقتصاد دانست. ازاین­رو به نظر می­رسد مقوله "خلق پول بانکی" و سازوکارهای مرتبط با آن نیازمند واکاوی و تدقیق بیشتری است.<br>مطالعه حاضر با هدف دستیابی به بینشی صحیح نسبت به الزامات طراحی ترتیبات پولی جایگزین، به تدقیق مشخصه­ها و فرآیندهای مرتبط با خلق پول رایج بانکی می­پردازد. برای این منظور ضمن اشاره به پرسش­ها و ابهامات مهم و مطرح در این زمینه، سه عنصر کلیدی این حوزه شامل "خلق پول بانکی"، "خلق پول بانکی از هیچ" و "ماهیت و کارکرد بانک تجاری" مورد توجه قرار می­گیرد؛ بر اساس نتایج این مطالعه، در مقام ارائه ترتیبات پولی بدیل لازم است ضمن پاسخ به پرسش­های کلیدی مرتبط و مبتنی بر درک صحیح از مفهوم "بانک" و کارکردهای انفرادی و جمعی آن در نظام پولی متعارف، به تعریف کارکرد(های) بایسته برای آن پرداخت. سپس در صورت تصمیم بر حذف کامل امکان خلق پول بانکی در ترتیبات پولی بدیل، ضروری است ضمن تمایز بین دو مشخصه "خلق پول از هیچ" و "خلق پول بانکی" و درک صحیح از ماهیت آنها، به تبیین نقش هر یک در ایجاد قدرت خلق پول بانکی برای بانک­ها پرداخت.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی 2252-0597 15 1 2026 04 21 Basic strategies for achieving the desired Islamic insurance (Takaful) model within the framework of resistance economy policies الگوی مطلوب بیمه اسلامی (تکافل) در چهارچوب سیاست‌های اقتصاد مقاومتی 244199 10.22034/es.2026.520688.1858 FA مهدی صادقی شاهدانی استاد تمام دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران 0000-0002-2765-5774 سید محمد مهدی تدین اسلامی کارشناسی‌ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه امام صادق‌علیه‌السلام ، تهران، ایران 0000-0002-4834-9426 Journal Article 2025 05 24 The Supreme Leader, emphasizing the need to implement a resistance economy and design economic models based on Islamic teachings, has highlighted the key role of Islamic financial institutions in realizing these policies. In the meantime, Islamic insurance, as one of the fundamental pillars of a resistance economy, can take an effective step towards realizing social justice and sustainable development by combining Islamic and economic principles. This insurance system, which is based on Islamic rules such as cooperation, justice, and social responsibility, is fundamentally different from conventional insurance and can be considered as an efficient model in facing economic challenges. This requires designing insurance products based on Islamic contracts such as mudarabah, wakalat, and waqf, in which the elements of usury and gharar are completely eliminated and complete transparency is observed in contracts. The realization of this model requires serious determination from all relevant institutions, including legislators, religious authorities, economic activists, and researchers. Systematic coordination between these institutions can pave the way for the successful implementation of Islamic insurance within the framework of a resistance economy. In this regard, conducting applied research to identify and address operational challenges and provide more implementation solutions is of particular importance. With these conditions in place, Islamic insurance can play a role as a leading model in achieving the goals of a resistance economy and ensuring social justice. This research was conducted using a qualitative method of exploratory content analysis and library-based information collection. مقام معظم رهبری با تأکید بر لزوم اجرای اقتصاد مقاومتی و طراحی الگوهای اقتصادی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی، نقش کلیدی نهادهای مالی اسلامی را در تحقق این سیاست‌ها برجسته ساخته‌اند. در این میان، بیمه اسلامی به عنوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد مقاومتی می‌تواند با تلفیق اصول شرعی و اقتصادی، گام مؤثری در جهت تحقق عدالت اجتماعی و توسعه پایدار بردارد. این نظام بیمه‌ای که بر پایه قواعد اسلامی همچون تعاون، عدالت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی استوار است، تفاوت ماهوی با بیمه متعارف دارد و می‌تواند به عنوان الگویی کارآمد در مواجهه با چالش‌های اقتصادی مطرح شود. برای دستیابی به الگوی مطلوب بیمه اسلامی در چارچوب اقتصاد مقاومتی، لازم است اصول شرعی با الزامات اقتصادی به شکلی نظام‌مند تلفیق شوند. این امر مستلزم طراحی محصولات بیمه‌ای مبتنی بر عقود اسلامی مانند مضاربه، وکالت و وقف است که در آن عناصر ربوی و غرر به کلی حذف شده و شفافیت کامل در قراردادها رعایت شود. هماهنگی نظام‌مند بین این نهادها می‌تواند زمینه اجرای موفق بیمه اسلامی را در چارچوب اقتصاد مقاومتی فراهم آورد. در این مسیر، انجام پژوهش‌های کاربردی برای شناسایی و رفع چالش‌های عملیاتی و ارائه راهکارهای اجرایی بیشتر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. با تحقق این شرایط، بیمه اسلامی می‌تواند به عنوان الگویی پیشرو در تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی و تأمین عدالت اجتماعی ایفای نقش کند. این پژوهش با استفاده از روش کیفی تحلیل مضمون از نوع اکتشافی و اطلاعات گردآوری‌شده از نوع کتابخانه‌ای انجام گرفته است.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی 2252-0597 15 1 2026 04 21 Strategic-Field Analysis of Several Factors Affecting Liquefied Petroleum Gas Exports to ‎Selected Destinations (Within the Framework of Macro Energy Policies)‎ تحلیل راهبردی-میدانی چند عامل موثر بر صادرات گاز مایع به مقاصد منتخب (در ‏چهارچوب سیاستهای کلان انرژی)‏ 244200 10.22034/es.2026.568399.1922 FA ویدا ورهرامی دانشیار دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران شیرین عبدالهی کارشناسی ارشد اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 12 24 The aim of this research is to examine the factors affecting Iran's liquefied petroleum gas exports to China, India, and Japan during the period 2009 to 2024 within the framework of macro energy policies. According to these policies, replacing the export of oil, gas, and petrochemical products instead of crude oil and natural gas export is highly important. Therefore, the variables under study included the gross domestic product (GDP) of the destination countries, real exchange rate, maritime transportation costs, global liquefied gas prices, economic sanctions, and privatization in Iran's petrochemical industry. The overall results of the research showed that the GDP of the destination countries and privatization had a positive and significant impact on exports, while sanctions and increased transportation costs had a negative effect on Iran's liquefied gas exports. Accordingly, it is suggested that, in order to replace liquefied gas exports for the export of oil, policymakers ensure stable exchange rates, develop the fleet and maritime transportation infrastructure, and reduce risks arising from sanctions in the petrochemical industry to enhance the country's competitive capacity and the sustainability of liquefied petroleum gas exports. هدف این پژوهش بررسی عوامل مؤثر بر صادرات گاز مایع ایران به سه کشور چین، هند و ژاپن در دوره 1388 تا 1403 در چهارچوب سیاستهای کلان انرژی است. مطابق با این سیاستها، جایگزینی صادرات فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی به جای صدور نفت خام وگاز طبیعی اهمیت زیادی دارد. لذا متغیرهای مورد بررسی شامل تولید ناخالص داخلی کشورهای مقصد، نرخ ارز واقعی، هزینه حمل‌ونقل دریایی، قیمت جهانی گاز مایع، تحریم‌های اقتصادی و خصوصی‌سازی در صنعت پتروشیمی ایران بودند. نتایج کلی تحقیق نشان داد، تولیدناخالص داخلی کشورهای مقصد و خصوصی سازی تاثیر مثبت و معناداری بر صادرات داشته، تحریم‌ها و افزایش هزینه‌های حمل و نقل اثرمنفی بر صادرات گاز مایع ایران داشته است. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود در راستای سیاستهای کلان انرژی، سیاست‌گذاران با ثبات نرخ ارز، توسعه ناوگان و زیرساخت‌های حمل‌ونقل دریایی و کاهش ریسک‌های ناشی از تحریم‌ها در صنعت پتروشیمی، زمینه افزایش توان رقابتی و پایداری صادرات گاز مایع کشور را فراهم کنند.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی 2252-0597 15 1 2026 04 21 Feasibility of an Islamic Monetary Union and Iran’s Position: A Strategic Analysis with Emphasis on the Euro Experience امکان‌سنجی اتحادیه پولی اسلامی و جایگاه ایران: تحلیل راهبردی با تأکید برتجربه یورو 244201 10.22034/es.2026.559019.1905 FA رحمن بایزیدی دانشجوی دکتری، رشته اقتصادسنجی، دانشگاه ارومیه،ارومیه ایران، 0009-0005-3236-1956 حسن حیدری استاد تمام، گروه اقتصاد، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران، 0000-0002-1776-4520 علی فقه مجیدی دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، سنندج، دانشگاه کردستان، سنندج ایران 0000-0002-2771-0243 Journal Article 2025 11 22 The idea of establishing an Islamic common currency has been proposed since 2003 as a strategy to enhance economic convergence and reduce the dependence of member states of the Organization of Islamic Cooperation (OIC) on the Western financial system. Despite the lack of concrete implementation, the proposal remains of significant theoretical and strategic importance. This study aims to assess the feasibility of forming an Islamic common currency among OIC members, using a mixed approach (comparative and descriptive–analytical) and drawing on the Eurozone experience and the theory of Optimum Currency Areas (OCA), examining the economic, institutional, and political dimensions of the idea. The findings indicate that an Islamic common currency could potentially reduce transaction costs, increase intra-regional trade (40–60%), and mitigate sanctions-related risks, particularly for Iran. However, economic heterogeneity (an 82% disparity in GDP per capita), high reliance on oil revenues (around 60%), and geopolitical rivalries among countries such as Iran, Saudi Arabia, and Turkey are major obstacles. Furthermore, the Eurozone crisis demonstrates that the absence of effective supervisory institutions and shock-adjustment mechanisms can lead to an unequal distribution of benefits between stronger and weaker economies. Therefore, a direct transition to a single Islamic currency is unrealistic, and its success requires a gradual, staged approach based on institutional convergence and complementary monetary arrangements, such as an Islamic settlement currency, which could reduce Iran’s dollar dependence and strengthen its position in the Islamic world economy. ایده ایجاد پول مشترک اسلامی از سال ۲۰۰۳ به‌عنوان راهکاری برای تقویت همگرایی اقتصادی و کاهش وابستگی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی (OIC) به نظام مالی غرب مطرح شده است. با وجود نبود اقدام عملی مشخص، این طرح همچنان از اهمیت نظری و راهبردی برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف امکان‌سنجی تشکیل پول مشترک اسلامی میان کشورهای عضو OIC، با رویکردی ترکیبی (تطبیقی و توصیفی–تحلیلی) و با الهام از تجربه منطقه یورو و نظریه مناطق بهینه پولی(OCA)، ابعاد اقتصادی، نهادی و سیاسی این ایده را بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که پول مشترک اسلامی می‌تواند به‌طور بالقوه موجب کاهش هزینه‌های مبادله، افزایش تجارت درون‌منطقه‌ای (۴۰ تا۶۰٪) و کاهش ریسک تحریم‌ها، به‌ویژه برای ایران شود. با اینحال، ناهمگونی اقتصادی (اختلاف۸۲٪ درتولید ناخالص داخلی سرانه)، وابستگی بالای اعضا به درآمدهای نفتی (حدود۶۰٪) و رقابت‌های ژئوپلیتیک میان کشورهایی چون ایران، عربستان و ترکیه از مهم‌ترین موانع تحقق این طرح هستند. همچنین تجربه بحران یورو نشان می‌دهد که فقدان نهادهای نظارتی کارآمد و سازوکارهای تعدیل شوک می‌تواند به توزیع ناعادلانه منافع میان اقتصادهای قوی و ضعیف منجر شود. ازاین‌رو، حرکت مستقیم به‌سوی پول واحد اسلامی واقع‌بینانه نیست و موفقیت آن مستلزم رویکردی مرحله‌بندی‌شده، مبتنی بر همگرایی نهادی و استفاده از سازوکارهای پولی مکمل مانند پول تسویه اسلامی است که برای ایران می‌تواند به کاهش وابستگی به دلار و تقویت جایگاه در اقتصاد جهان اسلام بینجامد

پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی 2252-0597 15 1 2026 04 21 Strategies for Enhancing the Efficiency of Sustainable Employment Based on Intelligence‑Driven Marketing راهبردهای کارآمدسازی اشتغال پایدار مبتنی بر بازاریابی هوش‌محور 244198 10.22034/es.2026.560140.1907 FA مریم مدیری دانشجوی دکترا، گروه ارتباطات، روزنامه‌نگاری و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0003-1914-850X نسیم مجیدی قهرودی استادیار، گروه ارتباطات، روزنامه‌نگاری و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0003-3094-3897 عطاءالله ابطحی استادیار، گروه مدیریت رسانه و فرهنگی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0009-7720-0792 محمدرضا رسولی دانشیار گروه مطالعات فرهنگی و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-1879-0771 Journal Article 2025 11 18 This study was conducted with the aim of identifying and analyzing the key components of artificial intelligence–based content marketing in startups and of proposing an integrative model of the implications of this approach for creating sustainable employment opportunities, with an emphasis on leveraging technological development and employing mechanisms of transparency and information dissemination. The present research adopts a mixed‑methods design (exploratory–descriptive), which was implemented in two qualitative and quantitative phases .In the qualitative phase, data were collected through the netnography method, utilizing more than two thousand comments from startup users in online environments, through cluster random sampling, and were examined using thematic analysis at three levels: the extraction of components, dimensions, and core concepts. Content validity was confirmed using the Lawshe index, and reliability was verified through test–retest procedures and inter‑coder agreement. Based on the qualitative findings, an initial conceptual model was designed consisting of five domains and eleven dimensions, including content production, automation tools, efficiency enhancement, content interaction and distribution, and intelligent decision‑making. In the quantitative phase, a questionnaire was developed to test the proposed model and, after confirmation of content validity, was distributed among users of Iranian startups. Data obtained from 489 questionnaires were analyzed using confirmatory factor analysis. Overall, the purposeful application of artificial intelligence in content production, analysis, distribution, and decision‑making can enhance the marketing effectiveness of startups and, through strengthening human capabilities, organizational innovation, market orientation, and flexibility, provide the conditions necessary for the realization of sustainable employment. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل مولفه‌های کلیدی بازاریابی محتوایی مبتنی بر هوش مصنوعی در استارتاپ‌ها و به منظور ارائه الگویی تلفیقی دلالت‌های این رویکرد برای ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار با تاکید بر استفاده از توسعه فناوری و استفاده از سازوکار شفاف‌سازی و اطلاع‌رسانی انجام شد. پژوهش حاضر از نوع آمیخته (اکتشافی ـ توصیفی) است که در دو مرحله کیفی و کمی صورت گرفت. در بخش کیفی، داده‌ها با روش نتنوگرافی و با بهره‌گیری از بیش از دو هزار نظر کاربران استارتاپ‌ها در فضای مجازی، به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای گردآوری و تحلیل تماتیک در سه سطح استخراج مؤلفه‌ها، ابعاد و مفاهیم اصلی، بررسی شد. روایی محتوایی با شاخص لاوشه و پایایی با بازآزمون و توافق دو کدگذار تأیید شد. بر اساس یافته‌های کیفی، مدل مفهومی اولیه با پنج حوزه و یازده بعد شامل تولید محتوا، ابزارهای اتوماسیون، افزایش کارایی، تعامل و توزیع محتوا و تصمیم‌گیری هوشمند طراحی شد. در مرحله کمی، برای آزمون مدل، پرسشنامه تدوین و پس از تأیید روایی محتوایی، در جامعه کاربران استارتاپ‌های ایرانی توزیع شد. داده‌های ۴۸۹ پرسشنامه با روش تحلیل عاملی تأییدی تجزیه‌وتحلیل گردید. نتایج برازش مدل نشان داد که ساختار چندبعدی بازاریابی هوش‌محور به‌همراه چهار سازه میانجی از برازش مناسب برخوردار بوده و تمامی مسیرهای ساختاری معنادار بودند. در مجموع، بهره‌گیری هدفمند از هوش مصنوعی در تولید، تحلیل، توزیع و تصمیم‌سازی محتوا می‌تواند کارآمدی بازاریابی استارتاپ‌ها را افزایش داده و از مسیر تقویت قابلیت‌های انسانی، نوآوری سازمانی، بازارمحوری و انعطاف‌پذیری، زمینه تحقق اشتغال پایدار را فراهم سازد.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی 2252-0597 15 1 2026 04 21 Strategies for Reducing Economic Corruption and Its Impact on National Identity in Iran and Developing Countries: A Modern Institutional Economics Approach راهبردهای کاهش فساد اقتصادی و تأثیر آن بر هویت ملی در ایران و کشورهای در حال توسعه: رویکرد اقتصاد نهادی نوین 244205 10.22034/es.2026.530910.1868 FA سید محسن عظیمی دخت شورکی هیات علمی دانشکده اقتصاد مجتمع آموزش عالی بافت دانشگاه شهید باهنر کرمان 0000-0003-3502-9375 Journal Article 2025 07 08 Economic corruption, a critical barrier to sustainable development, undermines public trust and institutions, threatening national identity in developing countries, particularly Iran. Conventional economics, with its focus on market efficiency, fails to address the institutional roots of corruption, whereas new institutional economics, emphasizing laws, norms, and organizations, provides a robust framework for analyzing corruption and national identity. This study investigates the impact of economic corruption on national identity and proposes policy strategies, employing the new institutional economics framework and panel data for 10 selected countries (Iran, India, Turkey, Brazil, Indonesia, Nigeria, Mexico, Pakistan, Egypt, Argentina) over 2010–2022. A fixed effects model, incorporating GDP per capita and political stability as control variables, was estimated. Results indicate that corruption (coefficient -0.420, p < 0.01) significantly reduces national identity, while GDP per capita (coefficient 0.280, p < 0.05) and political stability (coefficient 0.350, p < 0.01) enhance it. In Iran, sanctions and institutional weaknesses exacerbate corruption’s impact. The study underscores the need for institutional reforms, such as enhancing financial transparency, judicial independence, and anti-corruption culture. These findings offer practical implications for policymaking in Iran and developing countries, with novelty in applying new institutional economics to empirically analyze national identity and highlight the limitations of conventional economics. فساد اقتصادی، مانعی کلیدی برای توسعه پایدار، با تضعیف اعتماد عمومی و نهادها، هویت ملی را در کشورهای در حال توسعه، به‌ویژه ایران، تهدید می‌کند. اقتصاد متعارف با تمرکز بر کارایی بازار، در تحلیل ریشه‌های نهادی فساد ناکام مانده، در حالی که اقتصاد نهادی نوین با تأکید بر نقش قوانین، هنجارها، و سازمان‌ها، چارچوبی جامع برای تحلیل فساد و هویت ملی ارائه می‌دهد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر فساد اقتصادی بر هویت ملی و ارائه راهبردهای سیاستی، از رویکرد اقتصاد نهادی نوین و داده‌های پانل برای 10 کشور منتخب (ایران، هند، ترکیه، برزیل، اندونزی، نیجریه، مکزیک، پاکستان، مصر، آرژانتین) طی دوره 2010–2022 استفاده کرد. مدل اثرات ثابت با متغیرهای کنترلی تولید ناخالص داخلی سرانه و ثبات سیاسی برآورد شد. یافته‌ها نشان داد که فساد اقتصادی (ضریب -0.420، p < 0.01) به‌طور معناداری هویت ملی را کاهش می‌دهد، در حالی که تولید ناخالص داخلی سرانه (ضریب 0.280،p < 0.05 ) و ثبات سیاسی (ضریب 0.350، p < 0.01) آن را تقویت می‌کنند. این مطالعه با تحلیل تجربی نقش نهادها، بر ضرورت اصلاحات نهادی مانند تقویت شفافیت مالی، استقلال قضایی، و فرهنگ‌سازی ضدفساد تأکید دارد. نتایج برای سیاست‌گذاری در ایران و کشورهای در حال توسعه کاربرد داشته و نوآوری آن در استفاده از اقتصاد نهادی نوین برای تحلیل تجربی هویت ملی و ناکارآمدی رویکرد متعارف است.