پژوهشکده تحقیقات راهبردی
مجمع تشخیص مصلحت نظامفصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی2252-0597124620230923The issue of the Value of the National Currency, Purchasing Power Parity Theory and The Interrelationship of Monetary and Exchange Rate Variablesمسئله کاهش ارزش پول ملی، نظریه برابری قدرت خرید و ارتباط متقابل متغیرهای پولی و ارزی35138418058010.22034/es.2023.366866.1629FAحسینصمصامیاستادیار گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران0009-0009-5657-3311رعناعباسقلی نژاد اسبقیدانشجوی دکتری اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانپرویزداوودیاستاد گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانJournal Article20221023Severe currency jumps and severe weakening of the rial value in recent years have caused irreparable damage to Iran's economy. In this article, the analytical approach of some of the country's economic policy makers, based on the theory of purchasing power parity, has been examined, based on the necessity of increasing the exchange rate to the extent of the difference in domestic and foreign inflation rates. In this way, first, the empirical test of the theory of purchasing power parity in the short and long term is discussed using the (ARDL) approach. Then, from another aspect, it evaluates the validity of the above claim based on the mutual and simultaneous relationship between monetary and currency variables using the (GMM)approach in the time period of 1346-1400.The results indicate that, firstly, the exchange rate in the informal market does not follow the theory of purchasing power parity in the short and long term. Secondly, the results of the system of simultaneous equations(GMM) show that there is a bidirectional relationship between the exchange rate variables and the price level. In addition, the effect of the exchange rate on the increase in prices is greater than the effect of prices on the increase in the exchange rate. Therefore, according to these results, the policy approach of pricing the exchange rate based on the difference in domestic and foreign inflation rates cannot be the right approach, and determining the exchange rate in this way leads to a sharper increase in prices and creates livelihood bottlenecks.جهشهای شدید ارزی و تضعیف شدید ارزش ریال در سالهای اخیر، آسیب جبران ناپذیری بر اقتصاد ایران وارد کردهاست. در این مقاله رویکرد تحلیلی برخی از سیاستگذاران اقتصادی کشور، مبنی بر لزوم افزایش نرخ ارز به اندازه اختلاف نرخ تورم داخلی و خارجی بر اساس نظریه برابری قدرت خرید مورد بررسی قرارگرفتهاست. بدین صورت که ابتدا به آزمون تجربی نظریه برابری قدرت خرید در کوتاهمدت و بلندمدت به روش خودرگرسیون با وقفههای توزیعی(ARDL) پرداخته میشود. سپس از جنبه دیگر صحت ادعای فوق را برمبنای بررسی ارتباط متقابل و همزمان میان متغیرهای پولی و ارزی به روش گشتاورهای تعمیمیافته(GMM) در دوره زمانی ۱۴۰۰-۱۳۴۶ مورد ارزیابی قرار میدهد. نتایج حاکی از آن است که اولاً رفتار نرخ ارز در بازار آزاد در کوتاهمدت و بلندمدت از نظریه برابری قدرت خرید تبعیت نمیکند. ثانیاً نتایج سیستم معادلات همزمان به روش (GMM) نشان میدهد که میان متغیرهای نرخ ارز و سطح قیمتها ارتباط دو سویه و همجهت وجود دارد. بعلاوه تأثیر نرخ ارز بر افزایش قیمتها بیشتر از تأثیر قیمتها بر افزایش نرخ ارز است. بنابراین بر طبق این نتایج رویکرد سیاستی قیمتگذاری نرخ ارز بر مبنای اختلاف نرخ تورم داخل و خارج نمیتواند رویکرد درستی باشد و تعیین نرخ ارز به این شیوه منجر به افزایش شدیدتر قیمتها و ایجاد تنگناهای معیشتی میشود.https://econrahbord.csr.ir/article_180580_07831fab2900a0b9ad0b5499330a8be0.pdfپژوهشکده تحقیقات راهبردی
مجمع تشخیص مصلحت نظامفصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی2252-0597124620230923Pathology of foreign exchange market management mechanisms using Research synthesis and explaining its consequencesآسیبشناسی مکانیسمهای مدیریت بازار ارز با استفاده از روش فراترکیب و تبیین پیامدهای آن38542819718710.22034/es.2024.429130.1724FAمهدیباقریدانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده علوم مالی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران0000-0002-4740-0285محمدقزلباشدانشجوی دکتری مهندسی مالی، دانشکده حسابداری و مدیریت دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.0009-0002-2899-7095علیهمایوندانشجوی دکتری حقوق مالی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0009-0008-9371-4753محمدرضامرادخانیدانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مالی ، دانشگاه امام صادق علیه السلام ، تهران، ایران0009-0001-0360-8770Journal Article20231212During the past four decades, Iran's economy has experienced four currency crises, the last one was currency crisis of 2017. Examining the management mechanisms of the currency market shows using that has not been successful in controlling the effects of the currency crisis on Iran's economy. With this consideration; The present study seeks to analyze the mechanisms of currency market management during currency crises. In the first step, by selecting and examining library resources, the challenges raised by researchers in this field in recent years were coded and classified into 5 categories according to the metacombination method. In the next step, in order to complete the components affecting the research, monetary and currency system experts were identified and their opinions regarding the main challenges related to the management mechanisms of the foreign exchange market were received and discussed in the focus group along with the findings of the meta-composite method. Then, the selected challenges collected from sources and interviews with experts were designed in the form of a Likert scale questionnaire so that the importance of each of them is evaluated from the perspective of monetary and currency system experts. Finally, the 20 indicators that were asked in the questionnaire from the experts were validated using the PLS method and the relationships between them were tested, and the importance of each of the current challenges of currency market management was determined.نرخ ارز به عنوان یکی از متغیرهای اصلی در اقتصاد کشورهای کمتر توسعهیافته شناخته میشود که یک قیمت نسبی کلیدی در اقتصاد محسوب شده و تغییرات آن بر ساختار و سطح تولید، مصرف، اشتغال و تخصیص منابع دارای اثرات قابل ملاحظهای است. طی چهار دهه گذشته، اقتصاد ایران چهار بحران ارزی را تجربه کرده است که بحران ارزی سال 1397 آخرین آنها بوده است. بررسی مکانیسمهای مدیریت بازار ارز، نشان میدهد که بهرهگیری از آنها نتوانسته در کنترل اثرات وقوع بحران ارزی بر اقتصاد ایران، موفق باشد. با این ملاحظه؛ مطالعه حاضر در پی آسیبشناسی مکانیسمهای مدیریت بازار ارز در زمان وقوع بحرانهای ارزی است. در گام اول، با انتخاب و بررسی منابع کتابخانهای، چالشهای مطرحشده توسط پژوهشگران این حوزه در سالهای اخیر کدگذاری و طبق روش فراترکیب در 5 مقوله طبقهبندی شدند. در گام بعد، بهمنظور تکمیل مؤلفههای مؤثر بر پژوهش، صاحبنظران نظام پولی و ارزی شناسایی گردیده و نظرات آنها در خصوص اهم چالشهای موجود در ارتباط با مکانیسمهای مدیریت بازار ارز دریافت و به همراه یافتههای روش فراترکیب، در گروه کانونی موردبحث قرار گرفتند، سپس چالشهای منتخب جمعآوریشده از منابع و مصاحبه با خبرگان، در قالب پرسشنامه طیف لیکرت طراحی گردیده تا اهمیت هریک از آنها از منظر خبرگان نظام پولی و ارزی مورد ارزیابی قرار گیرد. درنهایت 20 شاخصی که در پرسشنامه از خبرگان مورد سؤال واقعشده بود، با استفاده از روش PLS مورد اعتبارسنجی و روابط بین آنها مورد آزمون قرار گرفت و اهمیت هر یک از چالشهای فعلی مدیریت بازار ارز مشخص گردید. نتایج این پژوهش نشان میدهد که اثرپذیری بالای نرخ ارز از بازارهای منطقهای، ورود مستقیم درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت به بودجه دولت، اتکا به برخی راهکارهای منقضیشده دهههای قبلی، سیاست اعطای ارز ترجیحی و مکانیسم مداخلات مستقیم بانک مرکزی از مهمترین چالشهای مدیریت بازار ارز هستند.<br /> <br /> https://econrahbord.csr.ir/article_197187_7cd2a021f6f07b8e42ff773c6bd737ee.pdfپژوهشکده تحقیقات راهبردی
مجمع تشخیص مصلحت نظامفصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی2252-0597124620230923Effective factors in money demand despite the variables of government debts and foreign assets of Central Bank and its stability in Iranعوامل موثر برتقاضای پول با وجود متغیرهای بدهیهای دولت و داراییهای خارجی بانک مرکزی (ارائه دلالتهایی برای سیاستهای کلی پولی و بانکی)42945219759310.22034/es.2024.433175.1730FAسالارقربانیدکترا اقتصاد سلامت، مرکز علوم مدیریت و اقتصاد سلامت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران، تهران، ایران0000-0002-9878-9016محسنپاپری زارعیدانشجو دکترا مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران.اصغرنعمتیکارشناسی ارشد مدیریت دولتی (منابع انسانی)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران ایران.محمودعیسویدانشیار گروه اقتصا اسلامی دانشگاه علامه طباطبایی تهرانJournal Article20231231Correct strategies in the field of monetary policies are realized and hit the target point when the policy maker has a comprehensive and complete understanding of the money demand function. Demand for money also plays an important role in economic decision making. The purpose of the research is to investigate the most important factors affecting money demand in Iran for the period of 1357-1400 using the ARDL method and measuring its stability using the CUSUM method. Interest rate, national production, exchange rate and inflation have been the most important variables used in domestic researches, which are used to measure the money demand function. In this research, in order to create a distinction with other similar domestic research, by using the study of people like Jindal, in addition to the mentioned variables, variables such as the foreign assets of the central bank and government debts were entered into the model. The results of the ARDL method showed that the variables of government debt, national production, inflation, foreign reserves of the central bank and exchange rate have a significant and positive effect on the demand for Iranian money, and the interest rate has a negative and significant effect on the demand for Iranian money. The stability of the money demand function was confirmed using the CUSUM methodراهبردهای صحیح در حوزه سیاستهای پولی، زمانی محقق شده و به نقطه هدف برخورد میکند که سیاستگذار شناخت جامع و کاملی از تابع تقاضای پول داشته باشد این مهم زمانی محقق میگردد که تقاضای پول آن کشور باثبات باشد از طرفی شناخت ثبات تقاضای پول نیز در تصمیمگیری اقتصادی نقش مهمی بازی میکند. هدف از انجام پژوهش بررسی مهمترین عوامل اثرگذار بر تقاضای پول در کشور ایران برای بازه زمانی 1400-1357 با استفاده از روش ARDL و سنجش ثبات آن با استفاده از روش CUSUM پرداخته شده است. نرخ بهره، تولید ملی، نرخ ارز و تورم، مهمترین متغیرهای مورد استفاده در پژوهشهای داخلی بودهاند که با استفاده از آنها تابع تقاضای پول مورد سنجش قرار گرفته است. در این پژوهش برای ایجاد یک تمایز با سایر تحقیقات مشابه داخلی با استفاده از مطالعه افرادی همچون جیندال علاوه متغیرهای مذکور، متغیرهای همچون داراییهای خارجی بانک مرکزی و بدهیهای دولت وارد مدل گردیدند. نتایج روش ARDL نشان داد که متغیرهای بدهی دولت، تولید ملی، تورم، ذخایر خارجی بانک مرکزی و نرخ ارز بر تقاضای پول ایران اثر معنادار و مثبتی دارند و نرخ بهره اثر منفی و معناداری بر تقاضای پول ایران دارد. با ثبات بودن تابع تقاضای پول با استفاده از روش CUSUM مورد تایید قرار گرفت.https://econrahbord.csr.ir/article_197593_8c963af793c4bb6bef4eb53be52f20d9.pdfپژوهشکده تحقیقات راهبردی
مجمع تشخیص مصلحت نظامفصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی2252-0597124620240609Designing the credit risk rating model of Islamic sukuk issuers with the Fuzzy Analysis Hierarchy Process (FAHP) approachطراحی مدل رتبهبندی ریسک اعتباری ناشران صکوک اسلامی با رویکرد فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP)45348419759410.22034/es.2024.425870.1720FAحسینبختیاریاستادیار دانشکده معارف اسلامی و مدیریت صنعتی دانشگاه امام صادق(ع)0000-0003-0639-5173علیخوش نیت رزگیدانشجوی کارشناسی ارشد، رشته معارف اسلامی و مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران0009-0005-1381-2942امیرحسینشماعی زادهدانشجوی دکتری، رشته معارف اسلامی و مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایرانJournal Article20231120Due to the fact that the reputable rating institutions in the world do not announce their rating formula and model, in this research after studying the theoretical literature related to Islamic sukuk rating and applying the results of previous statistical research in relation to the important components used 7 criteria were determined by the rating institutions, then by asking experts for their opinions, while completing and confirming these criteria through the fuzzy AHP method, these criteria were compared and prioritized. In fact, this article can be considered as a local model and can help domestic rating institutions in the field of Islamic Sukuk rating.<br />The results of this research indicate that among the seven effective components extracted from the literature, in the order of the variables related to credibility, profitability, market, company leverage, company liquidity, company size and the structure of the published sukuk, the most important criteria related to the rating form Islamic sukuk clauses. . In the presented model, each of the variables are rated through an expert questionnaire.امروزه رتبهبندی ابزارهای مالی یکی از راهکارهای مهم مدیریت ریسک در کشورهای پیشرفته دنیاست اما در کشور ما با وجود تصویب دستورالعمل ایجاد و راهاندازی مؤسسات رتبهبندی در سال 1395 فقدان نظام و الگوی رتبهبندی ابزارهای مالی اسلامی همچنان شرکتها را مجبور نموده است تا برای تأمین مالی از طریق این ابزارها حتما از رکن ضامن استفاده نمایند. در نتیجه هزینه تأمین مالی در بازار سرمایه بالا رفته و جذابیت این روش کاهش یافته است.<br />با توجه به این که مؤسسات معتبر رتبهبندی در دنیا فرمول و مدل رتبهبندی خود را اعلام نمیکنند در این پژوهش پس از مطالعه ادبیات نظری مربوط به رتبهبندی صکوک اسلامی و تطبیق نتایج تحقیقات آماری پیشین در رابطه با مولفههای مهم مورد استفاده توسط نهادهای رتبهبندی، 7 معیار تعیین شد. سپس با نظرخواهی از خبرگان ضمن تکمیل و تأیید این معیارها از طریق روشAHP فازی این معیارها مقایسه و اولویتگذاری شدند. در واقع این مقاله میتواند بهعنوان یک مدل بومی تلقی شده و میتواند مؤسسات رتبهبندی داخلی را در زمینهی رتبهبندی صکوک اسلامی یاری نماید. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که از میان هفت مؤلفه موثر استخراج شده از ادبیات موضوع به ترتیب متغیرهای مربوط به اعتبارافزاها، سودآوری، بازار، اهرم شرکت، نقدینگی شرکت، اندازه شرکت و ساختار صکوک منتشر شده مهمترین معیارهای مربوط به رتبهبندی صکوک اسلامی را تشکیل میدهند. در مدل ارائه شده هر یک از متغیرها از طریق پرسشنامه خبرگانی رتبهبندی شدهاند.https://econrahbord.csr.ir/article_197594_383d0fbeb11913e9d2b28c5ddf8e5d67.pdfپژوهشکده تحقیقات راهبردی
مجمع تشخیص مصلحت نظامفصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی2252-0597124620240609Evaluating the Effect of Countries Export Composition, Based on the BEC Classification, on FDI with an Emphasis on the General Policies of the Resilience Economyارزیابی اثر ترکیب صادراتی کشورها بر اساس طبقه بندی بک (BEC) بر جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی با تأکید بر سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی48551019759710.22034/es.2024.436830.1733FAمحمدحسین پیرویپیرویدانشجوی دکتری اقتصاد بینالملل، دانشگاه سمنانرحمانسعادتدانشیار گروه آموزشی اقتصاد، دانشکده اقتصاد،مدیریت و علوم اداری دانشگاه سمنان، سمنان0000-0002-2600-4128سید کمیلطیبیاستاد گروه اقتصاد دانشکده علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان، اصفهانJournal Article20240201Considering the challenge of lack of capital accumulation and access to advanced technologies, foreign direct investment (FDI) is considered an important tool for economic growth in developing countries. Therefore, it seems very necessary to investigate the factors affecting its attraction to them. The attraction of foreign direct investment by any country requires the provision of a suitable environment in the destination country. On the other hand, the composition of the country's exports can indicate the quality of economic institutions in a country. So, the main purpose of this research is to investigate the effect of the composition of the country's exports on the attraction of FDI in developing countries.<br />For this purpose, using gravity model and Panel ARDL, the effect of the export ratio of developing countries, based on BEC's classification, evaluated on the accumulation of foreign direct investment made by member countries of Group 7 during the years 2006 to 2019.<br />The findings of the research indicate that the effect of changing the ratio of export of intermediate goods, capital goods and consumer goods has become significant in attracting foreign direct investment. While the change in raw material export ratio has had not a significant effect on the discussed variable. Therefore, adopting export facilitation policies and at the same time avoiding from raw material exporting is effective in attracting foreign direct investment.با توجه به چالش عدم انباشت سرمایه و نبود دسترسی به فناوریهای پیشرفته، سرمایهگذاری مستقیم خارجی از ابزار مهم رشد اقتصادی در کشورهای در حال توسعه محسوب میشود. لذا بررسی عوامل مؤثر بر جذب آن به کشورهای در حال توسعه بسیار مهم و ضروری به نظر میرسد. با توجه به اینکه جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی توسط هر کشور مستلزم فراهم بودن محیط مناسب در کشور مقصد است، از سوی دیگر نیز ترکیب صادرات کشور میتواند نشان دهنده کیفیت ترتیبات و نهادهای تولید در یک کشور باشد، هدف اصلی این پژوهش بررسی اثر ترکیب صادرات کشورهای در حال توسعه بر جذب FDI است.<br />به این منظور با استفاده از مدل جاذبه و الگوی خودرگرسیونی با توزیع با وقفه برای دادههای پانل (Panel ARDL)، اثر نسبت صادرات کشورهای در حال توسعه، بر اساس طبقهبندی بِک (BEC)، بر انباشت سرمایهگذاری مستقیم خارجی صورت گرفته توسط کشورهای عضو گروه7 طی سالهای 2006 تا 2019 مورد ارزیابی قرار گرفت.<br />یافتههای پژوهش حاکی از آن است که تأثیر تغییر نسبت صادرات کالاهای میانی، کالاهای سرمایهای و مصرفی، در میزان جذب سرمایهگذاری خارجی معنادار شدهاند. در حالی که تغییر نسبت صادرات مواد خام تأثیر معناداری بر متغیر مورد بحث نداشته است. لذا اتخاذ سیاستهای تسهیل صادرات و همزمان فاصلهگیری از خام فروشی منابع کشور، همانطور که در سیاستهای کلی اقتصادی مقاومتی به آن اشاره شده، در جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی مؤثر است.https://econrahbord.csr.ir/article_197597_5c99ee955837b8c45a74411faca09f4a.pdfپژوهشکده تحقیقات راهبردی
مجمع تشخیص مصلحت نظامفصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی2252-0597124620230923The Role of Resource Dependence and Complex Network Theory in the Formation of International Trade Blocs(oil countries of the Persian Gulf)نقش نظریه وابستگی به منابع و شبکه پیچیده در شکلگیری بلوکهای تجاری (کشورهای نفتی حوزه خلیج فارس)51153819765010.22034/es.2024.405116.1687FAمصطفیحیدری هراتمهدانشیار، گروه اقتصاد و مدیریت، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران0000-0001-9724-2644Journal Article20230702According to the resource dependence theory, if a country is dependent on certain resources, then it will be influenced by other related countries in that trade sector. On the other hand, in commercial interactions, with the increase in the number of countries and relations between them, the formation and management of commercial blocs becomes a complex issue. In this regard, the formation of trade communities/blocs can be a strategy to reduce restrictions and increase trade interactions and its security through close communication between countries. Therefore, the research question implies the role of the theory of resource dependence and complex network in the formation of commercial blocs. The purpose of the present study was to investigate the role of resource dependence theory and complex network theory in the formation of international trade blocs in line with the integration of the global economy. The data of the research variables were extracted from the oil countries of the Persian Gulf and active in international trade and based on the availability of the data of the United Nations database (COMTRADE) in a period of 2006-2021, due to the large amount of data, 20 countries were used as samples were chosen to account for the maximum volume of this international trade. Negative binomial regression was used to analyze the data and estimate the model. The results showed: When a country cooperates with a large number of trading partners or has a dominant position in the international trade network, it is more likely that other countries will form identical blocs with that country. Also, if a country with a central network position needs to obtain important resources from other countries in trade blocs, then the desire of this country to participate in larger trade blocs with other countries will be much higher. In fact, network location can strengthen the effect of resource dependence in the formation of trade blocs.بر اساس نظریه وابستگی به منابع، اگر کشوری به منابع خاصی وابسته باشد، آنگاه تحت تأثیر کشورهای مربوطه دیگر در آن بخش تجاری، قرار خواهد گرفت. از طرفی در تعاملات تجاریّ با فزایش تعداد کشورها و روابط فیمابین، شکلگیری و مدیریت بلوکهای تجاری به مسئلهای پیچیده تبدیل میشود. در این راستا شکلگیری بلوکهای تجاری میتواند راهبردی برای کاهش محدودیتها و افزایش تعاملات تجاری و امنیت آن از طریق ارتباط نزدیک میان کشورها، باشد. بنابراین سوال پژوهش از چیستی نقش نظریه وابستگی به منابع و شبکه پیچیده در شکلگیری بلوکهای تجاری دلالت دارد. هدف مطالعه حاضر، بررسی نقش نظریه وابستگی به منابع و نظریه شبکه پیچیده در شکلگیری بلوکهای تجاری بینالمللی در راستای یکپارچگی اقتصاد جهانی، در نظر گرفته شد. دادههای متعیرهای پژوهش، از کشورهای نفتی حوزه خلیج فارس و فعال در تجارت بینالمللی و بر اساس در دسترس بودن دادههای پایگاه اطلاعاتی سازمان ملل در یک دوره زمانی 1385 – 1400 استخراج شد که به دلیل حجم زیاد دادهها، 20 کشور به عنوان نمونه انتخاب شدند که حجم تجارت حداکثری از کل این تجارت بین الملل را به خود اختصاص دادهاند. جهت تجزیه و تحلیل دادهها و برآورد مدلها از رگرسیون دوجملهای منفی استفاده شد. نتایج نشان داد: زمانی که کشوری با تعداد زیادی از شرکای تجاری همکاری میکند یا موقعیت برتر در شبکه تجاری بینالمللی داشته باشد، احتمال بیشتری دارد که کشورهای دیگر بلوکهای یکسانی با آن کشور تشکیل دهند. همچنین اگر کشوری با موقعیت شبکهای مرکزی، نیاز داشته باشد تا منابع مهمی را از دیگر کشورها در بلوکهای تجاری بدست آورد، آنگاه تمایل این کشور جهت مشارکت در بلوکهای تجاری بزرگتر با دیگر کشورها، خیلی بیشتر خواهد بود. در واقع، موقعیت شبکه میتواند تأثیر وابستگی به منابع را در شکلگیری بلوکهای تجاری، تقویت کند.https://econrahbord.csr.ir/article_197650_ec32f619f51e12a55d649387789ab647.pdf