پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی 2252-0597 15 2 2026 06 22 Family and Women’s Economic Participation: An Analysis of the Gendered Time Allocation Pattern within the Framework of Resistance Economy and Family Promotion Policies خانواده و مشارکت اقتصادی زنان: تحلیلی بر الگوی جنسیتی تخصیص زمان در چارچوب سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و تعالی خانواده 248060 10.22034/es.2026.573547.1929 FA سمانه عابدی دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران 0000-0002-8571-3362 علی دبیریان دانشجوی دکتری، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0009-0002-5742-0156 Journal Article 2026 02 02 <span>Women’s economic participation is one of the key pillars of activating human capital within the framework of Resistance Economy policies. At the same time, the family institution is regarded as the main pillar of social stability and the primary context for implementing population growth policies. Therefore, the central challenge lies in creating a balance between these two important functions, so that women’s maternal and spousal roles are reinforced alongside, rather than treated as obstacles to, their economic participation. This study was designed to analyze the pattern of time allocation within households and to identify mechanisms that facilitate women’s economic participation in line with general family policies. The data were drawn from the Iranian Time Use Survey for the years 2019 and 2020 and were analyzed using logit and probit regression models. The findings indicate that, in the absence of supportive arrangements, an increase in the time devoted to childcare is associated with a lower probability of women’s economic participation; specifically, each additional hour allocated to childcare reduces the probability of economic participation by an average of 2.5 percent. However, the key finding of the study shows that the husband’s supportive participation in domestic affairs is one of the main factors contributing to balance in the performance of family and economic roles; specifically, an increase in the husband’s share of household responsibilities raises the probability of women’s economic participation by as much as 18.5 percent. Also, among the control variables, women’s education shows the strongest positive and statistically significant effect on their probability of economic participation. These results highlight the need to redefine the intra-household division of labor, not as a change in authentic family roles, but rather as a form of supportive cooperation aimed at reducing women’s double burden. Finally, it is recommended that to simultaneously achieve the goals of youth population growth and the Resistance Economy, a set of supportive policies be adopted, including the development of flexible job opportunities, the expansion of public care infrastructure, support for household productivity, and the promotion of women’s skills and human capital. This will enable women to maintain their active and sustainable presence in economic spheres while effectively fulfilling their family roles.</span> <span lang="FA">مشارکت اقتصادی زنان از ارکان کلیدی فعال‌سازی سرمایه‌های انسانی در چارچوب سیاست‌های اقتصاد مقاومتی است. از سوی دیگر، نهاد خانواده محور اصلی پایداری اجتماعی و بستر اجرای سیاست‌های جوانی جمعیت محسوب می‌شود. از این‌رو، چالش اساسی، ایجاد توازن میان این دو کارکرد مهم است؛ به‌گونه‌ای که وظایف مادری و همسری نه به‌عنوان مانع، بلکه در کنار مشارکت اقتصادی تقویت شوند. این پژوهش با هدف تحلیل الگوی تخصیص زمان در خانوار و شناسایی سازوکارهای تسهیل‌کننده مشارکت اقتصادی زنان، همسو با سیاست‌های کلی خانواده، طراحی شده است. داده‌های مورد استفاده از طرح گذران وقت مرکز آمار ایران در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ استخراج و با استفاده از مدل‌های رگرسیون لاجیت و پروبیت تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که در صورت فقدان بسترهای حمایتی، افزایش زمان اختصاص‌یافته به فرزندپروری با کاهش احتمال مشارکت اقتصادی زنان همراه است؛ به‌طوری‌که هر یک ساعت افزایش در این زمان، احتمال مشارکت اقتصادی را به‌طور متوسط 5/2 درصد کاهش می‌دهد. با این حال، یافته کلیدی پژوهش نشان می‌دهد که مشارکت حمایتی همسر در امور داخلی خانواده، یکی از عوامل اصلی توازن‌بخشی در ایفای نقش‌های خانوادگی و اقتصادی است؛ به‌گونه‌ای که افزایش سهم همسر از مسئولیت‌های خانگی، احتمال مشارکت اقتصادی زن را تا 5/18 درصد افزایش می‌دهد. همچنین، در میان متغیرهای کنترلی، تحصیلات زنان قوی‌ترین اثر مثبت و معنادار را بر احتمال مشارکت اقتصادی آنان نشان می‌دهد. این نتایج بر ضرورت بازتعریف تقسیم کار درون‌خانواری، نه به معنای تغییر نقش‌های اصیل، بلکه در قالب همکاری حمایتی برای کاهش بار مضاعف بر زنان، تأکید دارد. در نهایت، پیشنهاد می</span><span lang="FA">‌</span><span lang="FA">شود که برای تحقق هم‌زمان اهداف جوانی جمعیت و اقتصاد مقاومتی، مجموعه‌ای از سیاست‌های حمایتی از جمله توسعه مشاغل انعطاف‌پذیر، گسترش زیرساخت‌های مراقبتی عمومی، حمایت از بهره‌وری خانوار و ارتقای مهارت‌ها و سرمایه انسانی زنان مورد توجه قرار گیرد؛ به‌گونه‌ای که زنان بتوانند ضمن ایفای مؤثر نقش‌های خانوادگی، حضور پایدار و فعال خود را در عرصه‌های اقتصادی نیز حفظ کنند.</span>