پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی 2252-0597 15 2 2026 06 22 Assessing the Role of the Iran Center for Exchange (ICE) in Managing the Country’s Foreign Exchange System and Proposing Practical Strategies ارزیابی نقش مرکز مبادله ارز و طلای ایران در مدیریت نظام ارزی کشور و ارائه راهبردهای کاربردی 247940 10.22034/es.2026.546650.1894 FA میرسعید کاظمپور دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0003-6639-1219 Journal Article 2025 09 13 Persistent instability in the foreign exchange market over the past decades has been regarded as one of the structural challenges facing Iran’s economy. Significant fluctuations in exchange rates, the emergence and expansion of informal markets, the existence of multiple exchange rate regimes, and insufficient coordination among institutions involved in monetary and foreign exchange policymaking have been among the factors that have adversely affected the efficiency of the foreign exchange market and the performance of macroeconomic variables. The continuation of these conditions has highlighted the necessity of reassessing foreign exchange market management mechanisms and adopting coherent, preventive, and regulatory approaches by relevant authorities, particularly the Central Bank of the Islamic Republic of Iran. In response to this need, the “Iran Center for Exchange (ICE)” was established as an innovative and technology-driven institution with the objective of enhancing transparency in foreign exchange processes, curbing speculative activities, reinforcing the authority of the official exchange rate, and meeting the real needs of foreign trade. Accordingly, the present study employs a SWOT analytical framework to examine the role of this center in managing the country’s foreign exchange system from the perspective of Strengths, Opportunity, Weaknesses, and Threats. The findings indicate that the Iran Center for Exchange (ICE) occupies a favorable strategic position, with aggressive strategies (SO) being prioritized. Among these strategies, the approach of “designing formal mechanisms to attract export revenues and the foreign currency holdings of Iranian nationals abroad based on targeted incentives and guaranteed price transparency” emerges as the most effective option with the highest attractiveness score. Implementing this strategy can enhance the center’s role in stabilizing the exchange rate by strengthening the supply side of foreign currency, increasing the confidence of economic actors, and reducing the influence of informal markets. It can also contribute to the reform of the country’s exchange policy architecture and improve the economy’s resilience against external shocks.. بی‌ثباتی مستمر در بازار ارز طی دهه‌های گذشته، یکی از چالش‌های ساختاری اقتصاد ایران به شمار می‌رود. نوسانات قابل توجه نرخ ارز، شکل‌گیری و گسترش بازارهای غیررسمی، تعدد نرخ‌های ارزی و فقدان هماهنگی کافی میان نهادهای مرتبط با سیاست‌گذاری پولی و ارزی، از جمله عواملی بوده‌اند که بر کارایی بازار ارز و عملکرد متغیرهای کلان اقتصادی تأثیر منفی گذاشته‌اند. تداوم این شرایط، ضرورت بازنگری در سازوکارهای مدیریت بازار ارز و اتخاذ رویکردهای منسجم، پیشگیرانه و تنظیم‌گرانه از سوی نهادهای مسئول -به‌ویژه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران- را بیش از گذشته آشکار ساخته است. در پاسخ به این نیاز "مرکز مبادله ارز و طلای ایران" به‌عنوان نهادی نوین و فناورمحور ایجاد شد تا با هدف شفاف‌سازی فرآیندهای ارزی، کاهش فعالیت‌های سفته‌بازانه، تقویت مرجعیت نرخ رسمی و تأمین نیازهای واقعی تجارت خارجی، نقش یک سکوی تنظیم‌گر را ایفا کند. در این راستا، پژوهش حاضر با بهره‌گیری از چارچوب تحلیلی SWOT، نقش آن مرکز در مدیریت نظام ارزی کشور را از منظر نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها مورد بررسی قرار می‌دهد. یافته‌های پژوهش مؤید آن است که مرکز مبادله ارز و طلای ایران در یک موقعیت راهبردی مطلوب قرار دارد و راهبردهای تهاجمی (SO) در اولویت نخست هستند. در میان این راهبردها، راهبرد "طراحی سازوکارهای رسمی برای جذب منابع صادراتی و سرمایه‌های ارزی ایرانیان خارج از کشور مبتنی بر مشوق‌های هدفمند و تضمین شفافیت قیمتی" با بالاترین امتیاز جذابیت، به‌عنوان مؤثرترین گزینه معرفی شده است. اجرای این راهبرد می‌تواند با تقویت سمت عرضه ارز، افزایش اعتماد فعالان اقتصادی و کاهش نقش بازارهای غیررسمی، جایگاه مرکز را در تثبیت نرخ ارز ارتقاء دهد و به اصلاح معماری سیاست ارزی کشور و افزایش تاب‌آوری اقتصاد در برابر شوک‌های خارجی کمک نماید.