پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی 2252-0597 14 4 2025 12 22 Scenarios and consequences of Iraq's energy independence and replacing gas and electricity imports from Iran With an emphasis on the general policies in the field of energy سناریو‌ها و پیامدهای استقلال انرژی عراق و جایگزینی واردات گاز و برق از ایران با تأکید بر سیاست‌های کلی نظام در حوزه انرژی 741 772 243032 10.22034/es.2026.550527.1898 FA روح اله کهن هوش نژاد استادیار گروه مطالعات غرب آسیا و آفریقا، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران مرتضی دستورانی دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات عراق، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 10 04 The issue of Iraq's energy independence and reducing its reliance on gas and electricity imports from Iran is a strategic and multifaceted challenge with significant economic and geopolitical implications for both countries. This study aims to clarify the dimensions of Iraq's energy dependence on Iran, analyze ongoing projects in Iraq related to gas, electricity, and renewable energy, and examine the impact of extensive investments in these sectors on reducing dependency by 2030. The theoretical framework is based on the International Energy Agency's (IEA) concept of energy security and scenario analysis, which identifies key driving forces, critical uncertainties, likely scenarios, and assesses their consequences. The research employs an analytical approach using data from Iraq's energy projects and scenario-based analysis. Findings indicate that achieving scenarios ranging from relative to full independence, along with a green leap in renewable energy development, could substantially reduce Iraq's dependence on Iran, with considerable effects on Iran's energy security and economy and this trend is directly related to the general policies of the Islamic Republic of Iran in the field of energy - especially the emphasis on "diversifying markets," "increasing electricity and gas exports," and "consolidating Iran's position in regional energy markets.". Four distinct future scenarios for Iraq are presented, each with specific strengths and weaknesses: relative independence, full independence, sustained dependence, and a green leap. The study concludes that Iran should adopt adaptive policies focusing on cooperation and technology transfer to maintain its critical position in Iraq's energy market. <span lang="FA">مسئله استقلال انرژی عراق و کاهش وابستگی آن به واردات گاز و برق از ایران، موضوعی راهبردی با پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی مهم برای هر دو کشور است. این پژوهش با هدف تبیین ابعاد وابستگی انرژی عراق به ایران، تحلیل پروژه‌های جاری عراق در حوزه گاز، برق و انرژی‌های تجدیدپذیر و بررسی تأثیر سرمایه‌گذاری‌های گسترده در این حوزه‌ها بر کاهش وابستگی تا سال ۲۰۳۰ انجام شده است. چهارچوب نظری پژوهش بر مبنای مفاهیم امنیت انرژی آژانس بین‌المللی انرژی و روش پژوهش، سناریو‌نویسی است که به‌وسیله آن نیروهای محرک، عدم قطعیت‌های بحرانی، سناریو‌های محتمل و پیامدهای آن‌ها تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که با تحقق سناریو‌های استقلال نسبی تا کامل و همچنین جهش سبز در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، وابستگی عراق به ایران می‌تواند تا حد چشم‌گیری کاهش یابد و این روند با سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزه انرژی ـ به‌ویژه تأکید بر «تنوع‌بخشی به بازارها»، «افزایش صادرات برق و گاز» و «تثبیت جایگاه ایران در بازارهای منطقه‌ای انرژی» ـ در ارتباط مستقیم است. همچنین تحلیل سناریو‌ای چهار آینده متفاوت برای عراق شامل استقلال نسبی، استقلال کامل، وابستگی پایدار و جهش سبز ارائه شده که هریک مزایا و معایب خاص خود را دارد. درنهایت پژوهش توصیه می‌کند که ایران باید سیاست‌های تطبیقی با تمرکز بر همکاری و انتقال فناوری برای حفظ جایگاه ویژه خود در بازار انرژی عراق اتخاذ کند.</span> https://econrahbord.csr.ir/article_243032_bebb8c67d28c8282a631dd9a81037855.pdf