پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی 2252-0597 15 1 2026 04 21 A contemplation on the key characteristics related to common monetary arrangements and its role in designing alternative monetary arrangements تأملی در مشخصه‌های کلیدی مرتبط با ترتیبات پولی رایج و نقش آن در طراحی ترتیبات پولی بدیل 213338 10.22034/es.2025.489983.1815 FA مهدی خوشخوی استادیار دانشکده اقتصاد و علومسیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران حسن سبحانی استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2024 08 24 During the last century, many economic studies have come out in the position of criticizing and evaluating the conventional monetary and banking system, and sometimes they have also presented an alternative monetary system. In the meantime, we see many differences in the proposed monetary views and analyses, one of the important causes of which can be attributed to different perceptions of the way conventional bank’s function and play a role in the current Money supply in economy.<br>Therefore, it seems that the category of "bank money creation" and related mechanisms need more analysis and clarification. With the aim of gaining a correct insight into the design requirements of alternative monetary arrangements, the present study examines the characteristics and processes related to current bank money creation.<br>For this purpose, while pointing out the important questions and ambiguities that can be raised in this field, three key elements of this field including "bank money creation", "bank money creation from nothing" and "nature and function of commercial bank" are taken into consideration.<br>Based on the results of this study, it is necessary to provide alternative monetary arrangements along with answers to related key questions, based on a correct understanding of the "nature of the bank" and its individual and collective functions in the conventional monetary system, to define the function(s) You have to pay for it. Then, if it is decided to completely eliminate the possibility of creating bank money in the new monetary arrangements, it is necessary to distinguish between the two characteristics of "money creation from nothing" and "bank money creation" and to understand their functional nature, to explain the role of each in creating Power of "bank money creation" for banks. طی سده گذشته مطالعات اقتصادی متعددی در مقام نقد و ارزیابی نظام پولی و بانکی متعارف برآمده و بعضاً به ارائه نظام پولی جایگزین نیز پرداخته­اند. در این بین شاهد تفاوت­هایی عدیده در دیدگاه­ها و تحلیل­های پولی طرح­شده هستیم که یکی از علل مهم آن را می­توان برداشت­های متفاوت نسبت به نحوه عملکرد و نقش­آفرینی بانک­های متعارف در جریان عرضه پول در اقتصاد دانست. ازاین­رو به نظر می­رسد مقوله "خلق پول بانکی" و سازوکارهای مرتبط با آن نیازمند واکاوی و تدقیق بیشتری است.<br>مطالعه حاضر با هدف دستیابی به بینشی صحیح نسبت به الزامات طراحی ترتیبات پولی جایگزین، به تدقیق مشخصه­ها و فرآیندهای مرتبط با خلق پول رایج بانکی می­پردازد. برای این منظور ضمن اشاره به پرسش­ها و ابهامات مهم و مطرح در این زمینه، سه عنصر کلیدی این حوزه شامل "خلق پول بانکی"، "خلق پول بانکی از هیچ" و "ماهیت و کارکرد بانک تجاری" مورد توجه قرار می­گیرد؛ بر اساس نتایج این مطالعه، در مقام ارائه ترتیبات پولی بدیل لازم است ضمن پاسخ به پرسش­های کلیدی مرتبط و مبتنی بر درک صحیح از مفهوم "بانک" و کارکردهای انفرادی و جمعی آن در نظام پولی متعارف، به تعریف کارکرد(های) بایسته برای آن پرداخت. سپس در صورت تصمیم بر حذف کامل امکان خلق پول بانکی در ترتیبات پولی بدیل، ضروری است ضمن تمایز بین دو مشخصه "خلق پول از هیچ" و "خلق پول بانکی" و درک صحیح از ماهیت آنها، به تبیین نقش هر یک در ایجاد قدرت خلق پول بانکی برای بانک­ها پرداخت.