پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی 2252-0597 3 10 2014 09 23 A Meta-analysis of Iranian Development Plans’ Pathologies فراتحلیلی بر آسیب‌شناسی‌های برنامه‌های توسعه در ایران 103266 FA جلیل سلیمی رضا مکنون محسن بهرامی Journal Article Even though Iran has a 65-year history of development planning, it is still considered a developing state with a huge amount of human, financial and natural resources, which have been consumed but produced less results. Therefore, it seems necessary to examine and analyze critically the dominant approach in the country’s planning regime and identify its weak and strong points. Although many studies have been undertaken to identify the weak and strong points of Iran’s planning system, more research is required. In this paper, Iran`s development plans are reviewed for almost six decades. Development plans are studied in terms of the most dominant theories of development, coverage, time horizon, spatial planning, geographical coverage and methods of preparation and implementation. Furthermore, this research investigates the practical problems of development planning. In this paper, the weak points are classified at three levels of pre-planning, planning and post-planning. This paper used Meta-Analysis Method (MAM) to combine the findings of other researches and tried to describe the weaknesses of Iran’s development plan regime clearly in a detailed and understandable manner. As a result, this paper introduces a comprehensive model that shows different aspects of Iranian development plans which could be for policy makers. Finally, different ways of addressing the weaknesses are presented and recommended با وجود اینکه حدود 65 سال از شروع برنامه‌ریزی و حرکت در مسیر توسعه در ایران می‌گذرد، اما همچنان در زمره کشورهای درحال‌توسعه قرار داشته و حجم عظیم منابع انسانی، مالی و طبیعی مصرف‌شده، با دستاوردهای به‌دست‌آمده تناسبی ندارد؛ ازاین‌رو، ضرورت دارد رویکرد حاکم بر نظام برنامه‌ریزی کشور مورد کنکاش و بررسی تحلیلی و انتقادی قرار گیرد و آسیب‌های آن شناسایی شود. البته تاکنون مطالعات مختلفی در این زمینه انجام شده است ولی باوجود ضرورتی که در نظم‌دهی به ابعاد مختلف آسیب‌های برنامه‌های توسعه و بررسی آنها در قالب یک مدل جامع وجود داشته است، بررسی پارادایم‌های حاکم، اغلب به‌طور پراکنده و محدود به یک یا چند بعد خاص بوده است. در این مقاله، ابتدا تجربه نزدیک به 6 دهه برنامه‌ریزی در ایران از حیث پوشش موضوعی، افق زمانی، نحوه برخورد با فضا (آمایش سرزمین)، پوشش جغرافیایی، روش تهیه و روش اجرای دیده‌مان غالب برنامه‌ها و تجربه برنامه‌ریزی بررسی می‌شود. سپس آسیب‌شناسی جامعی از مشکلات برنامه‌ریزی در کشور انجام شده و با نظم‌دهی به ابعاد مختلف آسیب‌ها، آسیب‌ها در قالب مدلی سه‌سطحی، در سه سطح پیش از برنامه‌ریزی، برنامه‌ریزی و پس از برنامه‌ریزی بیان می‌شود. این مقاله با به‌کارگیری روش فراتحلیل، سعی کرده است با جمع‌آوری و ترکیب اطلاعات از پژوهش‌های پیشین و با نظم‌دهی به ابعاد مختلف آسیب‌ها، مخاطبان را در درک و رفع آنها یاری کند. نتیجه کار، مدل جامعی است که به‌صورتی منظم، مشکلات مختلف در برنامه‌ریزی توسعه در کشور را نشان می‌دهد و می‌تواند کمک شایانی به دست‌اندرکاران در راستای رفع این مشکلات ارائه دهد. درنهایت راهکارهایی برای رویارویی با آسیب‌های مختلف نیز پیشنهاد می‌شود. https://econrahbord.csr.ir/article_103266_b1126a8fe6faeffda8c651ad17f93b59.pdf